— 512 



S z a k i patrz S t a k i. 



Szlązk. Dużo mozołu wyłożono na wyjaśnienie tej nazwy, ale nic pewne- 

 go dotąd nie powiedziano. U nas dawnemi czasy Szlązaków to od zlezlaków, to 

 od ślazu wywodzono, Mikłosich Fremdw. pod -ęgt i pod Ślazk, a także Slav. 

 Orts. aus Personenn, 1SF. 589 myśli że Szlazaków imię wyprowadzać należy od Pto- 

 lemeuszowyck Silingów, plemienia wandalsko-szwabskiego, powołując się na 

 Zeussa Die Deutschen 127, 455. W Wędrowcu N. 795 str. 210 podano wywód od 

 sleziD— stoków Sudetów; nie wiem w jakim to języku tak te stoki są zwane, po 

 czesku slezina znaczy tylko śledziona. Brandl Gloss. 122 podziela zdanie Miklo- 

 sicha, które pierwej jeszcze wypowiedział Szafarzyk Staroż. II, 499. Należałoby 

 przestudyjować pilnie dawne nazwy łacińskie, zgromadzone u Szafarzyka w miej- 

 scu wsk. i w Baudouina de Courtenay O drevne-poli.sk. jaz. pod wyrazami slężb 

 i slężbski, str. 40. U nas pisano dawniej Ślązk, Szlązko, Ślęzak, Ślązak, Ślężanin, 

 Ślęzanin. Dziś „lud miejscowy nazywa swą krainę nie Szlązk, lecz Ślązko przez ś 

 i w rodzaju nijakim, np. Ślązko górne" Ateneum V, 357. Dziwna rzecz, w pie- 

 śniach. Rogera ani razu nazwy Szlązka nie napotkałem. Warto też zwrócić uwa- 

 gę na następne nazwy miejsc i łudzi: Śleszyńskie lub Ślesińskie jezioro Kolberg 

 Kuj. II, 296, Śleszyn tamże I, 26, Slężak, Ślęzak, Ślązałek. Kolberg Krak. IV 

 338, 339, 347. Ślężany w pow. Radzymińskim. Slązkoweczka ma znaczyć na Ku- 

 jawach szpara u drzwi Kolberg Kuj. 1,301. Czesi Szlązk nazywają Slez, Slezy, 

 Slezi, Slezsko, Szlązaka Slezak; Łużyczanie G-órni, Ślezska, Slezynska domyśl, 

 ziemia, Szlązaka Slezak; Słowacy, Szlązk Slieżko, Szlązaka Slezak, Węgrzy, 

 Szilózia. 



T u c h o 1 c y. „Pośród Bojków, na obszarze Oporu i Orawy, w krainie 

 zwanej Tucholszczyzną, osiedlił się ród... Tucholców" Słown. gieog. II, 694. Enc. 

 Roln. II, 836. Wśród innych ich osad jest wieś Tuchołka. Podobnie brzmiące 

 nazwy miejsc obficie na obszarze dawnój Polski, szczególnie ku północy się spoty- 

 kają. W Galicyi: Tuchla, Tuchów; w Królestwie: Tuchań, Tuchłin, Tuchmany, 

 Tucholin, Tuchowicz; w regiencyi Koszalińskiej (Koslin) Tuchomie, Tuchomek; 

 w reg. Gdańskiej: Tuchlin, Tuchomie, Tuchomko. Pochodzenie tych nazw wyja- 

 śnia się z zestawienia wyrazów czeskich i górnołużyckich: cz. tuch swąd, tuchlina 

 tęchlina, tuchly stęchły; gł.: tuchi lub stuchły stęchły, tuchla masło, omasta, tuch- 

 lina tchlina, stęchlizna i t. d. Zapewne tedy od złej woni (wód, źródeł, błot) miej- 

 scowości powyższe nazwano; porówn. Śmiardowo w reg. Kwidzyńskiej^ Smerdyna 

 w Sandomierskiem, kilka Smardzewów i Smardzowów w Królestwie, Śmierdząca 

 i Śmierdziączka pod Krakowem i Korczyną. 



Ukraina. Że pierwotnie u nas wyraz ukraina używał się w liczbie pojed. 

 i mnogiej jako imię pospolite, o tern łatwo się przekonać z przykładów nagroma- 

 dzonych u Lindego; Jeszcze Hani' (Oekon. 1679, 20) pisał: „W Podolu, na Ukra- 

 inach y pod Krakowem". W pieśniach ludu dziś jeszcze słyszymy: „Przyjechał 

 Jasieńko z cudzej Ukrainy" Kolberg pieśni 31, tamże 38, 39, 61. Krak. II, 175, 

 Wójcicki Pieśni I. 78. Inni Słowianie podobnież w znaczeniu kresów, pograni- 

 cza tegoż wyrazu używają; czesk. ukrajina, górnołużyc. wukrajina, wukraj za- 

 granica, wukrajny, zagraniczny; Ukraińcy śpiewają „w dałekuju ukrainu" Wacł. 



