włosku Żyd brzmi Giudeo, po franeuzku Juif; porówn. słowieńskie i chorwackie 

 źeżin post z włosk. digiuno. 



Żytokockim traktem nazywano „okolice ponad prawym brzegiem 

 Narwi". Enc. wiel. XXI, 16. 



Żywczaki. Górale około Żywca, w dolinie rzek Sofy i Koszarzawy. 

 Enc. Koln. II, 823. Słown. gieogr. II, 693. 



Pozwalam sobie dodać słów kilka na zakończenie. Tak tu, jak i w poprze- 

 dniej rozprawce (tom I. od str. 410), nie przypisuję sobie zasługi wyczerpujące- 

 go przedstawienia obranego tematu; z tych samych, co i tam, powodów (str. 419) 

 uważam słowniczek powyższy za pierwszą i zapewne niedokładną próbę opraco- 

 wania imion ziem i plemion Polski i rad będę, jeżeli posłuży ona za podnietę do 

 lepszych i głębszych badań. 



Korzystam tu ze sposobności, aby nadmienić, że w czasopismach naszych 

 nie napotkałem żadnej recenzyi rozprawki „O imieniu Polaków i Polski" z ob- 

 szerniejszym rozbiorem moich poglądów i chęcią przyłożenia się do wyświetle- 

 nia wskazanych w niej wątpliwości, oraz wytknięcia zawartych w niej prawdo- 

 podobnie usterek. 



W wydawanym przez prof. Jagicza Archiwum (VI, 140) świeżo wyczyta- 

 łem napisaną przez niego przychylną dla roboty mojój wzmiankę, oraz parę 

 uwag. których pominąć nie mogę. 



Nasamprzód prostuje p. Jagicz niedokładne zrozumienie słów Nestora (str. 

 410); proszę więc czytelników wyrazy: „drugich od Lachów z nad Dniepru" za- 

 mienić na „drugich, zamieszkałych nad Dnieprem''. Powtóre: p. Jagicz wątpi 

 o pokrewieństwie wyrazów pole i p e 1 j a t i (415) i każe zajrzeć do IV tomu 

 Archiwum, str. 714. Wreszcie powiada: „Forma Polszczę obok Polsce przed- 

 stawia analogiją z pols. szczegół obok serb. cigli (starosłowiań. scegli.), szczep 

 obok serb. cijep, szczepa obok słowień. cepanica (starosłowiań. scep-b). Że wy- 

 mawianie chwiało się pomiędzy Polszczę a Polsce, to niewięcej zastanawia od 

 tego, iż noga brzmi w 7 przyp nodze, a przeciwnie mucha-, musze, albo Sapieha 

 Sapieże (zamiast Sapiedze). "Według praw spółgłoskowych polskich, nie Polsz- 

 czę, ale raczój Polsce jest zboczeniem, które się tak samo wyjaśnia, jak znikanie 

 zbitek zmiękczonych w nowszój dobie", (porówn. Archiwum IV, 496). 



Co do tego ostatniego punktu, po napisaniu już pierwszej rozprawki, nasu- 

 nęła mi się staropolska postać w wojszcze, zamiast dzisiejszego w woj- 

 sku (kilka przykładów u Lindego), która okazuje zupełnie takie same zmięk- 

 czenie, jak Polszczę. Dłuższe wreszcie zastanowienie się nad tern pytaniem 

 doprowadziło mię do mniemania, że głównym powodem zboczenia w deklinacyi 

 wyrazu Polska od normy laska, przepaska: lasce, przepasce, 

 jest analogiją czasownikowego i wogóle słoworodnego (etymologicznego, nie de- 

 klinacyjnego) miękczenia sknaszcz: troska: troszczę się, zysk: 

 zyszczę, wrzask, wrzeszczę, płaski: płaszczyzna, męski, 

 męszczyzna, pański: pańszczyzna i t. p., przeniesiona na takąż 

 zbitkę w Polska, wojsko. 



