A. PIETKIEWICZ. KRZYŻOWNICE WIATRÓW W WARSZAWIE. 



169 



Wiatr najcieplejszy, posuwając się zimą najdalej na zachód, cofa się wiosną, 

 ku południowi i po dojściu latem największego na wschód zboczenia, opisuje 

 łuk 83° 6'. W jesieni wiatr ten ku zachodowi wracać zaczyna. Tym sposobem 

 w porze zimnej wieje od cieplejszego w tym czasie morza i w miarę silniejszego 

 ogrzewania się lądu latem przybiera kierunek od wschodu. Wiatr najzimniejszy 

 przeciwnie: zimą dmie z punktu najdalej na wschód posuniętego, cofa się nastę- 

 pnie ku północy i latem przybiera kierunek najbardziej zachodni, opisując przez 

 północ łuk 118° 54'. Strona więc północna horyzontu przedstawia dla wiatru 

 najzimniejszego o wiele większe pole, aniżeli południowa dla wiatru najcieplej- 

 szego. W rocznem przecięciu kierunek wiatru najcieplejszego schodzi się mniej 

 więcej z SSW, najzimniejszego z NNO. Kierunki te zgadzają się z postrzegane- 

 mi w całój zachodniej Europie. Różnice, jakie tu i owdzie napotykamy, przypi- 

 sać należy przeważnie anomalijom, które długi dopiero szereg lat obserwacyj wy- 

 rugować może. Nadto dla dokładnego oznaczenia punktów max. i min. potrzeba 

 wprowadzić do rachunku, przynajmniej dla niektórych miejsc, czwarty wyraz 

 wzoru Bessla, jakeśmy to uczynili w powyższem dochodzeniu; tymczasem meteo- 

 rologowie poprzestawali jedni na dwu, drudzy na trzech wyrazach tylko. Mało 

 jest zjawisk atmosferycznych, dla których ścisłe określenie wymaga tak wielu lat 

 spostrzeżeń, jak w mowie będące. Nietylko bowiem dla wiatrów, lecz i dla cie- 

 płoty powiniśmy otrzymać tu bieg normalny z przecięcia bardzo licznych obser- 

 wacyj. Jeśli np. wiatry północne wieją przeważnie na początku Października, 

 kiedy .ciepłota zniża się najprędzej południowe zaś panują pod koniec tego 

 miesiąca, to dla pierwszych otrzymamy zbyt wysoką, dla drugich zbyt niską tem- 

 peraturę; przeciwny skutek mieć będziemy w Kwietniu; a takie anomalije mogą 

 w nieprzerwanym ciągu powtarzać się przez lat kilka. Jeśli po wietrze południo- 

 wym powstaje wiatr północny, to zanim ten ostatni wyprze powietrze cieplejsze, 

 będzie miał temperaturę wyższą od właściwej sobie; a nawet, kiedy zimową porą 

 przy wietrze południowym wypogodzone niebo dozwala wypromieniać i ochła- 

 dzać się ziemi, następnie przy powiewie wiatru z północy obłoki zgęszczać się na 

 widnokręgu zaczynają, to ciepłomierz może i podnieść się. Lecz kiedy stan wil- 

 goci powietrza i zależne od niego promieniowanie wspólnie z wiatrem zmierzają 

 ku podniesieniu lub zniżeniu ciepłoty, wówczas stan termometru zmienia się 

 z kierunkiem wiatru bardzo prędko. Takie zmiany nagłe występują naj wybitniej 

 w środku lądów stałych. 



Dove, poprzestając na dwu wyrazach wzoru Bessla, znalazł, że wiatry naj- 

 cieplejszy i najzimniejszy są dyjametralnie sobie przeciwne, a prostą tę liniją na- 

 zwał południkiem meteorologicznym. Kamtz, wprowadzając trzeci wyraz, otrzy- 

 mał wypadki, świadczące o krzyżowaniu się tych wiatrów, jak jest rzeczywiście. 

 Gdybyśmy w naszem obliczeniu poprzestali na dwu wyrazach, mielibyśmy dla zimy 

 wiatr najcieplejszy S 73° 49' W 

 najzimniejszy N 73 49 O 

 a więc dyjametralnie przeciwne. 



i) Pamiętnik Piz. T. III, str. 27. 

 Pani. Pizyj. Tom VIII. 



Dział I. 22 



