170 



DZIAŁ I. METEOROLOGIJA I HIDROGRAFIJA. 



Przyjtrzeck wyrazach podług Kcimtza, otrzymalibyśmy również zimą: 



wiatr najcieplejszy S 66° 13' W 

 najzimniejszy N 65 19 0 



Kiedy przyjęcie trzeciego wyrazu załamuje tym sposobem Uniją max. min. 

 na północ na 54' i przesuwa max. o 7° 36' bliżej ku południowi, a min. o 8° 30' ku 

 północy, to czwarty wyraz łamie prostą- (patrz wyżej) na południe na 4° 32' i cofa 

 max. o 16° 3' ku południowi, min. zaś o 11° 31 ku północy. Rzecz jasna, że i błąd 

 prawdopodobny przytem się zmniejsza. Zresztą sam kierunek izotermów z przy- 

 puszczeniem Dovego pogodzić się nie daje. 



Gdyby, powiada Kcimtz '), atmosfera nasza była sucha, mielibyśmy wiatr 

 najzimniejszy wprost z północy, a najcieplejszy z południa. Że się uchyla pierw- 

 szy na wschód, drugi na zachód, przypisuje to z jednej strony wpływowi lądu 

 i morza, z drugiej działaniu hydrometeorów. A mianowicie: na wschodzie rospo- 

 ściera się obszerny ląd, na zachodzie morze; wiatry więc wschodnie względnie są 

 suche, woda ulatnia się przy nich prędko, stąd powstaje obniżenie temperatury; 

 przy wiatrach zachodnich parowanie wody, a więc i deprCsyja ciepłoty są mniej- 

 sze, temperatura zyskuje nawet od wywiązującego się ciepła przy skraplaniu się 

 pary. Z konieczności więc punkt najcieplejszy posuwa się nieco na zachód, najzi- 

 mniejszy zaś na wschód. Owóż zjawisko to okazuje wielką od pór roku zależność. 

 W zimie max. posuwa się, jakeśmy to widzieli, najdalej na zachód, min. na 

 wschód; o tej właśnie porze roku zachmurzone niebo przy wiatrach zachodnich 

 podnosi najbardziej temperaturę, powstrzymując silnie promieniowanie ciepła na 

 lądzie, stąd wszystkie wiatry zachodnie odznaczają się wysoką w tym czasie tem- 

 peraturą, jak znowu wschodnie, przy wypogodzonem niebie — niską. Latem, kie- 

 dy ziemia więcej otrzymuje ciepła od słońca, aniżeli traci przez wypromieniowa- 

 nie, wpływ tych wiatrów na ciepłotę wręcz przeciwny skutek wytwarza. Dlatego 

 wiatr najcieplejszy cofa się przez południe na wschód, najzimniejszy zaś przez 

 północ na zachód. 



Ten wpływ hydrometeorów jest bez zaprzeczenia słuszny; możemy wszakże 

 zrobić uwagę, że i bez względu na ich działanie kierunek wiatrów krańcowych 

 nie schodziłby się z południkiem astronomicznym, gdyż z powodu rotacyi ziemi 

 prąd powietrza staje w zupełnej z tern przypuszczeniem sprzeczności. 



Wpływ wiatrów na ciepłotę ulega również zmianie stosownie do pór roku: 

 różnica między krańcowościami największa podczas zimy wytwarza w tej porze 

 roku najbardziej uderzające zmiany ciepłoty. Pochodzi to stąd, że ciepłota zimo- 

 wą porą zniża się ku biegunowi najprędzej, a więc temperatury jednakowo odle- 

 głych miejsc muszą w tym czasie większe okazywać różnice. Im dalej w głąb 

 lądu posuwamy się, tern większą znajdujemy między krańcowościami różnicę, 

 Tak np. w Moskwie różnica między nacieplejszym a najzimniejszym wiatrem 

 w zimie wynosi 11°,28 2 ). 



') Lehrl). d. Meteor. II, p. 38. 

 2 ) Kamtz Lehrb. d. Meteor. T. II, p. 34. 



