180 



DZIAŁ I. METEOROLOGLJA I HIDROGRAFIJA. 



stanie barometru wytwarza depresyją niższą, od stanu średniego, niżeli wiatr naj- 

 wyższego ciśnienia podnosi kolumnę barometryczną powyżej tego stanu. Na 

 szczególną, tę cechę ruchu barometru zwróciliśmy już uwagę, badając ruch jego 

 normalny w Warszawie '). Wyjątek tu stanowi lato, kiedy zboczenia barome- 

 tryczne przypadkowe są o połowę mniejsze. Krótki atoli szereg lat spostrzeżeń 

 wyjątek ten wątpliwym czyni. 



Dziś, kiedy dynamika atmosferyczna zaledwie początki robi, zaledwie tłu- 

 maczy nam w ogólnych zarysach ruch cyklonowy powietrza na podstawie różnicy 

 barometrycznej a nie ciepłoty, nie możemy żądać od niej wyjaśnienia wszystkich 

 zjawisk atmosferycznych. Zresztą mamy cyklony, które początek swój zawdzię- 

 czają osobliwszemu podziałowi ciepłoty na morzu i lądzie, a które nazwać można 

 stałemi dla różnicy od cyklonów chwilowych -ruchomych, pochodzących od zbo- 

 czeń ciepłoty przypadkowych. Te ostatnie jako burze występują tu i owdzie na 

 podobieństwo wirów w prądzie ogólnym. Jedne i drugie pozostają w zależności 

 od anomalij ciepłoty. Ścisły związek między izanomalami a izobarami wykazał 

 Wild, któremu udało się na tej drodze sprostować nie jeden błąd na karcie izobar 

 Stellinga 2 ). Skąd się bierze depresyja przypadkowa, jaką silnię stanowi nigdy 

 nieustająca różnica temperatury między biegunami a równikiem? Odpowiedź 

 znajdziemy wówczas chyba, kiedy dynamika uwzględni główny czynnik ruchu 

 powietrzni, jakim jest bez wątpienia ciepło. Bez różnicy ciepłoty niema różnicy 

 ciśnienia barometrycznego, niema ruchu. Ostateczny wynik dociekań Bacona 

 Werulamskiego „Sol est genitor ventorum praecipuus" przez dzisiejszych teore- 

 tyków zbyt jest zaniedbany, a dość otworzyć drzwi któremu z nich do pracowni, 

 ażeby się przekonał o tej prawdzie bez względu na największą ciszę i niezmienny 

 stan barometru tak wewnątrz jak i zewnątrz mieszkania. Niezdając sobie spra- 

 wy z depresyi, teoretycy chwili obecnej nie mogą się pogodzić: czy ta ostatnia 

 wytwarza ruch cyklonowy, czy też wysoki stan barometru — antycyklonowy? Gdy 

 jedni odróżniają oba te ruchy, inni znajdują ten ostatni zbytecznym. Spór ten 

 podobny jest do tego, jak gdyby ktoś utrzymywał, że pompa ciągnie wodę, a drugi 

 zaprzeczał, twierdząc, że ciśnienie powietrza wodę do pompy wtłacza. Otóż każda 

 depresyja nie byłaby taką, gdyby jej nie otaczało ze wszech stron wyższe ciśnie- 

 nie; jest więc pompą, do której ruchliwe powietrze pośpiesza z każdej strony, lecz 

 skutkiem swej inercyi i wirowego koło osi ruchu ziemi od zachodu na wschód, 

 zbacza od prostego kierunku w prawo i wytwarza ruch wirowy w kierunku 

 wstecznym od wskazówki zegara. Skutkiem tego ruchu cyklonowego przena- 

 szanie się depresyi nie może być inne jak od zachodu na wschód, dla tej pro- 

 stej przyczyny, że powietrze z południa cieplejsze płynie na wschód i tu 

 wytwarza względne rozrzedzenie i opadanie barometru, gdy tymczasem prąd 

 z północy zimniejszy, dostając się na zachód, podnosi kolumnę barometryczną. 

 Tym sposobem cyklon przypadkowy, nie przywiązany do miejsca, toruje sobie 

 drogę pospolicie na wschód. Jedynie w zdarzeniach wyjątkowych, nader rzad- 



0 Pam. Fiz. T. IV, str. 48. 



J ) O tiempieraturie wozducha w Kossijskoj Iaiperii, str. 348 i następ. 



