6 DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



W epoce permskiej cała dewońska wyżyna Kielecka jest już lądem. W epo- 

 ce pstrego piaskowca kształt tego lądu nie ulega żadnej zmianie; morze tryjasowe 

 zniszczyło wszystkie osady permskie, przesiało, że się tak wyrażę, piaskowiec 

 czerwony permski na niczem się odeń nie różniący czerwony piaskowiec tryjaso- 

 wy. Jedynie w Kajetanowie, w zatoce osłoniętej ze wszystkich stron utworami 

 dew 7 ońskiemi, osady permskie ocalały. 



Przy końcu epoki pstrego piaskowca (Roth) i w okresie wapienia muszlowe- 

 go ląd nieco się obniża i morze tryjasowe zachodzi w postaci wąskich zatok po- 

 między skały dewońskie w południowo-zachodniej części terenu, zwłaszcza po- 

 między Morawicą i Dębską Wolą. 



W epoce kajprowej następuje znaczne wyniesienie całego terenu; mamy bo- 

 wiem zarówno na PdZ stoku gór Kieleckich, j*akoteż zwłaszcza na Pn ich stronie 

 potężne pokłady utworów słodkowodnych Rathu, połączone szeregiem przejść 

 stopniowych, z dolnokajprowemi utworami morskiemi. 



Odtąd już aż do końca neokomu góry Kieleckie stale się podnoszą, w tym 

 też czasie pod ciśnieniem siły bocznej od PdZ działaj ącej, dewońska wyspa ule- 

 ga znacznemu zwężeniu i kilkakrotnemu sfałdowaniu. 



Od początku górnej kredy kształt wyspy Kielecko-Sandomierskiej już tylko 

 nieznacznym ulegał zmianom wskutek abrazyi morza kredowego i miocenicznego 

 na wschodnim i południowym brzegu. Lodowiec dylu wij alny pokrywał całą 

 przestrzeń wyżyny Kielecko-Sandomierskiej, z wyjątkiem jedynie pasma Święto- 

 krzyskiego i trójkątnej przestrzeni ich t. zw. cienia na południe do Iwanisk się- 

 gającej. Oprócz tego sterczały z pod lodowej powłoki pojedyńcze szczyty wa- 

 pienne gór Chęcińskich, których ostre grzbiety wskazują, że nie uległy one niwe- 

 lującej czynności lodowca. 



W miarę cofania się topniejącego lodowca, wody jego spływały bez określo- 

 nego łożyska, po całej wyżynie ku PdW, unosząc z sobą materyjał lokalny — pia- 

 sek i ił marglowy, z rozmycia i zmiażdżenia wapieni dewońskich, piaskow r ców 

 i sylurskiej szarowaki pochodzący. Drobniejszy materyjał został spłókany dalej 

 na wschód, tw T orząc loss Sandomierski, grubszy zaś pozostał w zachodniej części 

 terenu, w postaci lotnych piasków, jak wykazałem w zeszłorocznem sprawozda- 

 niu, z lussem Sandomierskim współrzędnych. Ze materyjał Sandomierskiego los- 

 su jest czysto lokalnym, dowodzą tego najzupełniej izolowane jego partyje koło 

 wsi Masłowa i Mąchocic na Pn Kielc, oraz przy wsi Zagrodach i Zgórsku koło 

 Białogona, gdzie naj wyraźniejszy loss tworzy się przez wietrzenie szarowaki sy- 

 lurskiej, w sąsiedztwie wychodni łatwo wietrzejącego wapienia dewońskiego. 



Uławicenie i sfałdowanie pokładów w górach Kieleckich jest wogóle pra- 

 widłowe i nie wykazuje większych zaburzeń tektonicznych. W dwu tylko miej- 

 scach, mianowicie: 1) pomiędzy Chęcinami i Gałęzicami pasmo Chęcińskie wyka- 

 zuje wyraźne przesunięcie poziome ku PnW na '/ 4 mili, którego ślady koło Gałę- 

 zie i Miedzianki widzimy w postaci licznych spękań piaskowca tryjasowego i de- 

 wońskiego wapienia, mających ściany w poziomym kierunku gładko wyszlifowa- 

 ne. W Miedziance żyły te wypełniły rudy miedziane. Rudy te są z chęcińskiem 

 przesunięciem ściśle związane, znajdujemy je bowiem tylko na linii tego przeło- 

 mu, idącej od Miedzianki do Miedzianej Góry, a to nie w określonych poziomach 



