20 



DZIAŁ II. G1EOLOGIJA. 



cone bezładnie grupy wzgórz całej tej okolicy nie tworzą, jednolitego grzbietu, 

 lecz są. tylko szczątkami, ocalalerni od erozyi górutworów pas ten tworzących. 



Północną część powyższego terenu zaj'mują utwory jurajskie, środkową — 

 kajprowe, południową, zaś— osady środkowego i dolnego tryjasu, oraz skały for- 

 macyi węglowej. Co zaś dotyczy utworów dewońskich i permskicb, wskazanych 

 na mapie Romera, to pierwsze z nich znanemi są tylko sporadycznie z kilku lu- 

 źnych punktów, drugich zaś przynależność do formacyi permskiej jest wielce wąt- 

 pliwą,, a teren przez nie zajmowany z większą słusznością należałoby zaliczyć do 

 dolnego tryjasu. 



Na wschód linii Częstochowa — Olkusz mamy niewielkie pasmo skaliste, 

 stromo urwane od zachodu i łagodnie ku wschodowi upadające. Skład gieologi- 

 czny tego pasma jest również od zachodniej części terenu odmiennym, tworzą go 

 bowiem niemal wyłącznie wapienie górno-jurajskie, których trwałości pasmo za- 

 wdzięcza znaczną, wysokość swoję i wielką, rozmaitość skalistych urwisk. Ku 

 wschodowi, w miarę, pojawienia się łatwo wietrzejących utworów kredowych, wy- 

 pełniających wszystkie kotliny jurajskiego wapienia, skalisty charakter okolicy 

 coraz bardziej się zaciera. 



Wreszcie wschodnią część zbadanego przeżeranie terenu, zlewając się ku za- 

 chodowi stopniowo z Krakowsko-Wieluńskim grzbietem skalistym, zajmuje wy- 

 łącznie opoka kredowa, nadająca okolicy charakter orograficzny bardzo jedno- 

 stajny, urozmaicony jedynie obecnością- parowów, zwłaszcza obficie występujących 

 w regijonie rosppwszechnienia lóssu. 



Uważam za konieczne nadmienić, że stosunek pomiędzy powyżej wymienio- 

 nemi pasami nie jest bynajmniej takim, jakby sądzić było można z charakteru 

 uwarstwienia i kolejnego następstwa po sobie skał je tworzących. Jakkolwiek 

 bowiem pas zachodni składa się z utworów stosunkowo najstarszych, posiadają- 

 cych przytem zmienny i nieraz stromy upad warstw, nie możemy go jednak uwa- 

 żać za dawne wybrzeże, u którego stóp osiadły nowsze, poziomo uławicone po- 

 kłady górnej jury i kredy. Zachodni pas przedstawia jedynie regijon najsilniej- 

 szego działania procesów denudacyjnych, których rezultatem było zniszczenie 

 górnych ogniw tutejszych skał osadowych, które ocalały w paśmie skalistem, ma- 

 jącem wskutek tego znacznie większą wysokość absolutną. 



Za poglądem powyższym przemawia pomiędzy innemi i ta okoliczność, że 

 pośród górno-jurajskich i kredowych osadów pasma skalistego nie znaleziono 

 skał, któreby wykazywały bliskość brzegu czy to swym składem petrograficz- 

 nym, czy też fauną w nich zawartą. 



Stosownie do różnicy budowy gieognostycznej, pas zachodni i wschodni ma- 

 ją niejednostajne znaczenie pod względem przemysłowym. Użyteczne kopaliny, 

 w które tak obfitują, tutejsze utwory węglowe i tryjasowe, jak również osady środ- 

 kowo -jurajskie, napotykamy wyłącznie w pasie zachodnim, którego budowa gieo- 

 logiczna, z tego zapewne względu, na mapie pryf. Rumera oznaczoną została ze 

 znacznie większą ścisłością, aniżeli pasa wschodniego — skalistego. Ponieważ 

 przytem dla zachodniego pasa układa się obecnie z polecenia departamentu gór- 

 nictwa mapa pokładowa niezmiernie dokładna, uważałem za konieczne główną, 



