ZARYS GIEOLOGICZNY GUB. PIOTRKOWSKIEJ. 



31 



trograficznego jego charakteru, t. j. zmianę typu. Dla wykazania, o ile można 

 naj wyraźniejszego, różnic powyższych w śr odko wo-j uraj skich utworach północnej 

 i południowej części polskiego zagłębia, opiszę oddzielnie nasamprzód środkowo- 

 jurajskie utwory północnej, następnie zaś współrzędne im ogniwa południowej 

 części terenu zbadanego. 



W północnej połowie najstarszemi utworami, których niewątpliwie jurajski 

 wiek dowiedzionym został, są siwe iły ze sferosyderytami i Parkinsonia Parkin- 

 sonii. Iły te, rozwinięte potężnie w okolicy Częstochowy, stopniowo ku południo- 

 wi się wyklinowują, tak że przy wsiach Rodaki i Hutki-Panki grubość ich nie 

 przewyższa kilku stóp. W ostatniej miejscowości iły, jakkolwiek nie zawierają, 

 skamieniałości ani sferosyderytu, dają się wszakże łatwo rozpoznać po siwej swój 

 barwie. Jeszcze dalej ku południowi ił ten znika zupełnie. 



Następnym z kolei poziomem jury w północnej części naszego terenu są 

 piaskowce ilaste ze sferosyderytami, które widziałem przy wsi Łośnicach. Ruda 

 żelazna z zaniechanej dzisiaj kopalni w tern miejscu zawiera prześliczne okazy 

 Parkinsonia Neuffensis Opp. będącej podług Schloenbacha ') charaktery- 

 styczną skamieniałością póinocno-niemieckich utworów środkowo-jurajskich po- 

 ziomu Oppelia furca. 



Bezpośrednio w stropie piaszczystych utworów ostatniego poziomu leżą jak 

 się zdaje oolity żelaziste, których zetknięcia ze spągowemi warstwami atoli widzieć 

 mi się nie udało, tak że skamieniałości w olbrzymiej ilości przezemnie zebrana 

 charakteryzować mogą jedynie górną część pokładu oolitowego. Spomiędzy 

 tych skamieniałości, w które obfitują zwłaszcza oolity wsi Rudniki, znajdują się 

 formy charakterystyczne dla wszystkich trzech poziomów kelloway'u, nie znala- 

 złem natomiast ani jednego ammonita, należącego do form batońskicb. 



Tak więc w północnej połowie badanego terenu nie znaleziono dotychczas 

 warstw współrzędnych z poziomem Opp. aspidoides. Zważywszy jednak, że 

 w regijonie badań moich z roku 1884 dowiodłem obecności utworów tego pozio- 

 mu, ukazujących się pod postacią oolitów wapiennych, oraz że w okolicy Krakowa 

 oolity żelaziste zawierają podług Neumayra 2 ), oprócz kelloweyskich również for- 

 my batońskie, mamy niejakie podstawy do uważania dolnej części oolitowego po- 

 kładu naszego za utwór współrzędny poziomowi Oppelia aspidoides, na co 

 z czasem znajdą się prawdopodobnie bezpośrednie dowody paleontologiczne. 



Utwory środkowo-jurajskie północnego pasa naszego terenu są wszędzie po- 

 kryte w stropie przez utwory górno-jurajskie (oxfordzkie), przyczem dają się 

 pomiędzy niemi dostrzedz bardzo wyraźne różnice petrograficzne i paleontolo- 

 giczne, wielce ułatwiające odgraniczenie obu powyższych oddziałów jury. 



Skład utworów środkowo-jurajskich południowej części polekiego zagłębia 

 jest, jak to nadmieniłem już wyżej, nieco odmiennym od północnych. Najbardziej 



') U. Scliloenbach. Beitrage zur Paleontologie der Jura und Kreide-Formationen im nord- 

 westlichem Deutschland, Palaeontographica Bd. 13. 1864 — 1886. str. 174. 



2 ) M. Neumayr Cephalopoden-Fauna der oolithe von Balin bei Krakau. (Abhandlungen 

 der K. K. Geolog. Reichsanstalt. 1871. str. 40). 



