38 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



Z licznych danych stratygraficznych, zebranych przezemnie, wskażę tu tyl- 

 ko niektóre fakty, ujawniające się po raz pierwszy, a nader ważne dla należy- 

 tego zrozumienia tektoniki gór Kieleckich. 



Do tej kategoryi faktów odnieść wypada przedewszystkiem stwierdzenie 

 istnienia w górach Kieleckich fałd obalonych, a następnie, wykrycie całego szere- 

 gu uskoków poziomych, biegnących wpoprzek kierunku pokładów, góry te sta- 

 nowiących. 



Za przykład pierwszego z tych objawów służyć może fałda, leżąca na 

 północ nieco od wsi Swiętomasza i zbadana przezemnie dosyć szczegółowo. Tu 

 w kierunku północnym widzieć się daje stopniowe zastępowanie osadów nowszych 

 przez osady starsze, przy czem te ostatnie leżą po nad pierwszemi, wszędzie bo- 

 wiem warstwy mają upad prawidłowy ku północy. 



Z uskoków poprzecznych najbardziej typowo przedstawia się uskok cią- 

 gnący się w kierunku: Łagów, Słupia nowa, Serwis i leżący na granicy dwu 

 płaszczyzn, z których wschodnia sposobem uławicenia swego w porównaniu z za- 

 chodnią, przedstawia się na 3 mniej więcej wiorsty odsuniętą ku południowi '). 



Zasługującą również na uwagę osobliwością przytaczanych tu uskoków jest 

 ta okoliczność, że większość dolin poprzecznych w górach Kieleckich występuje 

 zwykle bądź na samych uskokach, jak np. w przykładzie opisanym wyżej, bądź 

 w ich pobliżu. 



Pokłady paleozoiczne, jak to już wspomnieliśmy wyżej, występują bardzo 

 obszernie w obrębie przestrzeni zbadanej, mianowicie w rogu jej południowo- 

 zachodnim. Pokłady te według swego względnego wieku rozpadają się na dwie 

 grupy, z których jedna należy do syluryjskiej, druga do dewońskiej formacyi. 



Ze względu na rozmieszczenie geograficzne każdej z dwu tych grup, 

 przestrzeń zbadana w porównaniu z zachodniemi okolicami gór Kieleckich przed- 

 stawia tę różnicę, że formacyja niższa, czyli syluryjska, występuje w niej prze- 

 ważnie. 



Pomimo wszakże obszerności przestrzeni, zajętej przez osady syluryjskie 

 i obfitości ich odsłonięć, dokładna klasyfikacyja poszczególnych pięter jest jeszcze 

 niemożliwą. Powodem tego jest niezwykle ich ubóstwo w szczątki organiczne, 

 jak niemniój bardzo zawikłane uławicenie, uniemożliwiające wyznaczenie, choćby 

 w przybliżeniu, pionowego następstwa rozmaitych odmian litologicznych drogą 

 zestawienia faktów, ujawniających się w pojedynczych przekrojach. 



Naj mniój zaś danych posiadamy dla oznaczenia składu petrograficznego 

 i rozciągłości dolnego piętra formacyi syluryjskiej, bo do ogniwa tego z pewnym 



0 Uskok ten uszedł zdaje się uwagi p. Siemiradzkiego, wskutek czego ogłoszona przez niego 

 w ostatnich czasach karta części wschodniej gór Kieleckich (Pamiętnik Fizyjograficzny Tom VII, 

 1887), staje się błędną, dla okolicy przyległej uskokowi, 



