56 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



sarskiego (Prodr. Rost. n 294). Może jeszcze zawcześnie było. W bukowym 

 lesie nad doliną Strążyską w Tatrach zakwitł ten storczyk av roku 1881 dopiero 

 24 Sierpnia. Niechby kwitł w trzebiesławskim lesie o cały miesiąc pierwej, to 

 i tak zawcześnie go szukałem. Znalazłem inny nieczęsto się trafiający storczyk: 

 buławnik czerwony, przed godziną już spotkany w ujejskim bukowym lesie. Wi- 

 docznie nie jest rzadkością w tych lasach. 



Wróciwszy do koni dawno nakarmionych, pojechałem okolicą bezleśną przez 

 Trzebiesławice do Siewierza. Spotkałem się w Siewierzu z piaskami, z Czarną 

 Przemszą i z ruiną zamku biskupów krakowskich, którzy od r. 1484 tytułowali 

 się książętami siewierskiemi i rządzili obszernem księstwem prawie niezależnie. 

 Gdy pod Siewierzem w r. 1290 -Łokietek, podówczas książę sieradzki, rozbił Szlą- 

 zaków, zamek stał na wyspie, dokoła wodami oblanej; dziś ruiny stoją na suchej 

 łące. Siewierz ma fizyjonomią miasteczek poduchownych, o której już mówiąc 



0 Czeladzi wspomniałem: żydów mało. 



Z Siewierza wracałem prosto gościńcem do Będzina okolicą pagórkowatą, 

 ale bezleśną. W Wojkowicach kościelnych widziałem pod płotami dużo hebdu 



1 rezedy. W Sarnowie kawałek włościańskiej nieskoszonej łąki, tak gęsto okry- 

 wały kwitnące mieczy ki, j akby na karpackiej polanie. 



Późno wróciłem do kopalni z tej ostatniej już wycieczki. 



Więcej niż tydzień trwające rospatry wanie roślinności miejscowej odbywało 

 się współcześnie z odwiedzinami kopalni. Z dwustronnych wrażeń utworzyło się 

 pojęcie, że Flora między Czarną Przemszą i Brynicą jest urozmaicona, ale jakże 

 wątła i drobna, w porównaniu z olbrzymią roślinnością pierwotną, której zdu- 

 miewające swoim ogromem cmentarzysko rosciąga się w głębi ziemi ławicami 

 w T ęgli kamiennych! 



Mój sympatyczny gospodarz, a zarazem przewodnik po podziemiach, opro- 

 wadzając mnie ciemnemi chodnikami po tych grobowcach drzewiastych skrzypów 

 i paproci, a chcąc mi pokazać rozwój nowego życia na zwęglonych szkieletach 

 dawnych olbrzymów, zaprowadził mnie do ustronnej', mało uczęszczanej części 

 kopalni. Czarne węglowe ściany okrywały śnieżnej' białości duże desenie, naj- 

 częściej symetryczne, coraz innych kształtów, jak w kaleidoskopie. Śniegi te 

 zdobiły także słupy drewniane czyli stemple płaskiemi deseniami. Ale na czar- 

 nych węglowych sklepieniach chodnika i na poprzecznych drewnianych podcią- 

 gach czyli kapach subtelne śnieżne grzyby nie roskladały się płasko, ale wydymały 

 w przeróżne wiszące, wewnątrz puste, flaszki, retorty, butelki, pęcherze i kule 

 ogromne. Dość było rozgrzać lampką górniczą takie śnieżyste naczynie, żeby się 

 szybko skurczyło do wielkości orzecha włoskiego. W części I książki Hermana 

 Wagnera „Malerische Botanik" widzę na str. 141 rysunek wielkiego jak balon 

 podobnego grzyba i podziwiających go anglików w tunelu Doncatel w Hrabstwie 

 York. Nazwa grzyba u Wagnera nie wymieniona i ja nazwać nie umiem, gdyż 

 nie zajmuję się grzybami. 



