60 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



lub więcej obszerne lasy, łączące ją. niegdyś z lasami mińszczyzny. Tym sposo- 

 bem puszcze jato wieka, świsłocka, szereszewska, ladzka zwiększają obszar po- 

 kryty lasami do 40 mil kwadratowych, nadając jej figurę wy dłużoną w kierunku 

 od północnego wschodu ku południowemu zachodowi. W takim razie za granicę 

 puszczy można uważać liniją, przeprowadzoną od Kleszczel, stacyi kolei Brzesko- 

 Grajewskiej przez Hajnowszczyznę, miasteczko Narew aż pod Swisłocz w powie- 

 cie wólko wyskim, skąd zwraca się wprost na południe przez obszerne bagna do 

 wioski Krynicy, położonej o 10 wiorst na północ od miasteczka Szereszewa, na- 

 stępnie, biegnąc przez Kamieniec Litewski, podąża do wspomnianej wyżej sta- 

 cyi »). 



Główny grzbiet płaskowzgórza, tworzący wododział między Narwią i Ja- 

 si o kią z jednej strony, a Bugiem z drugiej, biegnie w kierunku południowo-wschod- 

 nim; według mapy sztabu generalnego, poprawionej w 1886 r., wznosi się średnio 

 nad poziom morza na 172,39 m, piętrząc się w najznaczniejsze wzgórza we 

 wschodniej swój części w dawnej straży Okolnickiej, gdzie tak zwana Kozia góra 

 dosięga 202,26 m, góry Krzemienne w połowie drogi z Białowieży do Krynicy 

 wznoszą się do 193,73 m, góra Wyskula na granicy Podbielskiej i Krukowskiej 

 straży — 192,11 m; zachodnia część tych falistych wyniosłości jest nieco niższa, 

 albowiem w straży Hajnowskiej w połowie i po prawej stronie drogi, jadąc od 

 Królowego Mostu do Białowieży, dochodzi 184,13 m, koło zwierzyńca 180,08 m. 

 To są najwyższe punkty. Środek puszczy wzniesiony jest pod Białowieżą na 

 166,87 m nad poziom morza, pod Stoczkiem zaś na 173,25 m. 



Wspomniane wyniosłości nadzwyczaj nieznacznie przechodzą w słabo sfalo- 

 waną równinę, przeciętą w wielu miejscach bagnami torfiastemi, dającemi począ- 

 tek rzekom i rzeczkom. 



Najobszerniejsze bagno, położone na wschodniej granicy puszczy, jest Nikor 

 z daleko wysuniętą na północ odnogą, Głębokim Kątem, wśród niego wynurzają 

 się kępy suche, z których jedna zasługuje na baczną uwagę botanika z powodu 

 znajdowania się na niej jodły, o czem kilka słów później. 



Mówiąc o bagnach, wspomnimy jeszcze o tak zwanych przez mieszkańców 

 puszczy błotach lejkowatej formy, położonych w miejscowościach piaszczystych 

 stosunkowo dość wzniesionych. Dwa takie błota obserwowaliśmy: jedno, błoto 

 Puchacz, w straży Okolnickiej, drugie, błoto Topiło, w straży Stołpowickiej. Są 

 to takie same lejkowate zagłębienia z dnem błotnistem lub pokrytem wodą, 

 jakie na Podolu utworzyły się przez zapadnięcie sklepień pieczar, powstałych 

 wskutek wypłókania gipsu, obficie się tam znajdującego w formacyi trzeciorzę- 

 dowej 2 ). 



Chociaż główny europejski dział wodny, na którym leży puszcza Białowie- 

 ska, jest niewyraźny, błotnisty, jednakowoż stanowi ważny węzeł hydrograficzny, 

 skąd rzeki roschodzą się promienisto, podążając do Narwi, Buga, Prypeci 

 i Niemna. 



') Siemiradzki. Wszechświat z 1885 r. IV, Nr 38. 



2 ) Nałkowski. Słownik gicograficzny. Polska. VIII, 637. 



