BŁOŃSKI, DRYMMER, EJSMOND. TOSZCZA BIAŁOWIESKA. 



61 



Najważniejsza rzeka puszczy, Narewka, bierze początek z rozległych błót 

 Nikorskich, przepływa ją w kierunku północno-zachodnim, dzieląc prawie na 

 dwie równe części: północno-wschodnią i poludniowo-zachodnią. Przyjmuje 

 z prawej strony: Jelonkę, Orłówkę, Hwoźnię, Praszczę i Dąbrówkę, z lewej: 

 Kliczyniówkę, Łutownię — z wpadającemi do niej z prawej strony Dubitką i Kry- 

 nicą — Jelonkę, Wakuszankę, Jabłonówkę i Wieliczkówkę. Nad Narewką leżą 

 najważniejsze miejscowości puszczy, wieś Białowież i miasteczko Narewka. Prze- 

 biegłszy przez błota i topieliska leśne 60 wiorst, z których na przestrzeni 35 wiorst 

 jest spławna, Narewka oddaje wody swe powyżej miasta Narwi rzece tegoż na- 

 zwiska, wypływającej na wschodnim krańcu puszczy Białowieskiej z bagna Orło- 

 wo w lasach prywatnych niedaleko od źródeł Jasioldy. 



Rzeka Narew rozgranicza puszczę Białowieską od Swislockiej na długości 

 4 mil, jest dziwnie bagnista i powolna, woda jej w pobliżu źródeł nieco mętna 

 z zabarwieniem płowem, dalej staje się zupełnie przezroczystą, przybierając ko- 

 lor sinawy, który zachowuje już aż do swego ujścia do Wisły; jest dosyć rybną. 

 Płynie w tych stronach przez błota, a gdy zima bywa długa i surowa, następuje 

 w Narwi tak zwane „psucie się wody." Jest to naturalne zjawisko w rzece ba- 

 gnistej, której woda ściśnięta lodami, zostaje pozbawiona bespośredniego zetknię- 

 cia się z powietrzem, wtedy przepełnia się ona nieprzeliczonem mnóstwem drob- 

 nych żyjątek, a ryby cisną się tak gromadnie i gwałtownie do nadbrzeżnych 

 zdrojowisk, że bywają tam w wielkiej ilości bez trudu i zachodu chwytane '). 



Drugą znaczniejszą rzeką na terytoryjum puszczy Białowieskiej jest Leśna 

 albo Lśna, należąca już do zlewu Buga. Leśna Wschodnia albo Lewa powstaje 

 na błotach Szereszewskich z połączenia rzeczek: Topyłki, Tocznicy i Murawki. 

 Leśna Zachodnia albo Prawa ma źródło w puszczy Białowieskiej prawie na gra- 

 nicy powiatu Bielskiego i Prużańskiego. Łączą się te dwie rzeki u wsi Uhlan 

 i pod więcej znaną nazwą Lśnej, minąwszy Kamieniec Litewski, wpadają pod 

 wsią Kołodno niedaleko Pratulina z prawej strony do Buga. Leśna Zachodnia 

 przyjmuje z lewej strony Perewołokę, z prawej Perebiel i Białą; Pluskówka zaś 

 wodami swemi zasila Leśną Wschodnią. 



Przez Narewkę, płynącą na północ i Lśnę, biegnącą ku południowi, puszcza 

 najwięcej wód swych oddaje Wiśle. Obie te rzeki z ich dopływami, niemówiąc 

 o Jasiołdzie, mającej źródła poza puszczą, płyną leniwo w brzegach grząskich, 

 bagnistych, miejscami tworzą rozlewy błotniste i wyspy trzciną porosłe, albo 

 rozdzielają się na tyle odnóg, iż częstokroć między niemi trudno jest rozróżnić 

 główne koryto. 



W puszczy jezior niema, rzeki i strumienie nie obfitują w ryby; nic w tern 

 dziwnego, na każdym bowiem kroku można widzieć włościan, bez względu na 

 czas łowiących co się da tylko. 



W 1878 r. książę Giedroyć 2 ) wykazał, że całą gub. Grodzieńską zalegają 

 utwory kredowe, mniej lub więcej przysłonięte piaskami glaukonitowemi, wystę- 



') Słownik gieograficzny. VI, 909. 

 2 ) Pamiętnik Fizyj. t. VI, dz. II, str. 3. 



