BŁOŃSKI, DRYMMER, EJSMOND. PUSZCZA BIAŁOWIESKA. 



63 



rzone wskutek roskładu w ciągu bardzo wielu stuleci roślin zielnych, liści i ca- 

 łych kłód drzewnych, co ma miejsce i obecnie, nieraz bowiem na przestrzeni paru 

 wiorst musieliśmy omijać świeżo przewrócone przez starość lub burzę drzewa lub 

 przechodzić przez pnie zbutwiałe do tego stopnia, że noga, choć miały łokieć lub 

 więcej średnicy, tonęła w nich jak w grząskiem błocie np. na granicy straży 

 Augustowskiej z Hajnowską ponad rzeczką. Łutownią i Dubitką. Toż samo 

 dzieje się w miejscach niższych torfiastych: poziom ich podnosi się dotąd przez 

 stopniowe narastanie warstw roślinnych, z jakich tworzy się torf. 



Miejsc nieprzystępnych, Mickiewiczowskich mateczników, gdzieby tylko 

 „bliscy śmierci, ptaki składały pióra, czworonogi sierci", niema na całej przestrzeni 

 puszczy. 



Z powodu znacznego wzniesienia nad poziom i wielkiej przestrzeni, pokry- 

 tej lasami, klimat jest ostrzejszy niż w sąsiednich miejscowościach gub. Grodzień- 

 skiej. Śnieg dłużej tu na wiosnę leży, rośliny później dojrzewają. W roku bie- 

 żącym (1887) sprzęt zboża koło Grodna i Białegostoku rospoczęto w połowie Lipca, 

 kiedy w puszczy dopiero w pierwszych dniach Sierpnia według nowego stylu. 



W zamierzchłych przedhistorycznych czasach tery toryjum puszczy Biało- 

 wieskiej już było zamieszkałe, jak tego dowodzą znalezione szkielety ludzkie 

 i łzawnice w roskopanym w roku 1825 kurhanie w uroczysku Zamczysko w straży 

 Augustowskiej. Jarocki profesor uniwersytetu Aleksandryjskiego w Warsza- 

 wie, tak opisuje to zdarzenie: „Złudzony nazwiskiem Zamczyska jeden przemyślny 

 sąsiad puszczy, którego niewiele obchodzi pochodzenie wyrazów, postanowił ko- 

 rzystniejszej w tym pagórku szukać rzeczy. Podjeżdżał więc kilka razy w czasie 

 pogodnych nocy i kopał doły; lecz dostrzeżony przez czuwającego strzelca, a oba- 

 wiając się, ażeby za kopanie na gruncie rządowym nie był pociągnięty do odpo- 

 wiedzialności, doniósł natychmiast do gubernii, że z pewnych znaków wnosi pra- 

 wie z niezawodnością, iż w puszczy Białowieskiej w uroczysku Zamczyskiem 

 zwanem wielkie skarby zakopane być muszą. Wskutek tego doniesienia w 1825 

 roku zjechał J. W. Bobiatyński gubernator Grodzieński i w obecności swojej ka- 

 zał ten wzgórek roskopywać. Zamiast atoli skarbów lub przynajmniej funda- 

 mentowych murów jakiego zamku, znaleziono w nim tylko liczne groby ludzi re- 

 gularnie pochowanych, o których dotąd nie było żadnej wzmianki między poda- 

 niami mieszkańców puszczy. Sięgają one może do wieków pogańskich, gdyż pod 

 głową każdego kościotrupa był mały garnuszek czyli tak zwana łzawnica." 



Tak więc, zawdzięczając tylko chciwości ludzkiej, zdobyto skarb, lecz nauko- 

 wy, stwierdzający, że i te okolice kraju naszego w czasach bardzo odległej prze- 

 szłości były zaludnione; myśmy również w tern uroczysku znaleźli wogóle skarb 

 a raczej rzadkość florystyczną: Cypripedium Calceolus L, który wszakże 

 w puszczy nie jest osobliwością. 



Już w czasach historycznych w lasach Polesia i Podlasia, ciągnących się na 



!) Pisma rozmaite wierszem i prozą. Warszawa, 1830, II, 242 — 243. (O puszczy Białowie- 

 skiej i o celniejszych w niej zwierzętach czyli zdanie sprawy z polowania odbytego w d. 15 i 16 Lutego 

 1830 r. na 2 żubry). 



