68 



DZIAŁ DI. BOTANIKA. 



Nietylko w zwierzyńcu, lecz i w puszczy, według zgodnego opowiadania 

 strzelców, żubr nie lęka się widoku ludzi. Najwięcej ich się utrzymuje w dawnych 

 strażach: Augustowskiej, Hajńowskiej i Browskiej, t. j. w północnej części 

 puszczy. 



W puszczy Białowieskiej oprócz żubrów znajdują się jeszcze łosie, których 

 liczbę podają do paru tysięcy, sarny, dziki, borsuki, lisy, w rzekach przebywają 

 wydry, rysie już są bardzo rzadkie, wilków ma być jeszcze kilka czy kilkanaście 

 sztuk, zajęcy mało. Oprócz wymienionych żyje jeszcze cała rzesza drobnych 

 zwierzątek: jeże, krety, wiewiórki, kuny, tchórze, łasice, gronostaje, norki, trzy 

 gatunki koszatek: orzechowa (Myoxus avellanarius) zwana bartnią myszą, 

 połcha (M. Glis) i dębowa (M. nitela) 



Niedźwiedzie zostały ostatecznie wytępione mniej więcej przed dziesięciu 

 laty, bobry zaś na początku tego stulecia, w tym czasie prof. Jarockiemu pokazy- 

 wano na rzece Narwi ich budowle, niestety, już opuszczone. 



Jelenie w puszczy są to zbiegi ze zwierzyńca, w którym 12 sztuk pierwotnie 

 wpuszczonych rozmnożyło się w liczne stada ogółem do 300 głów liczące; prawdo- 

 podobnie były tu dawniej, jak tego zdają się dowodzić rogi i kości głowy, wydo- 

 bywane nieraz z rzeczki Łutowni, oraz nazwy miejscowości np. rzeczka Jelonka, 

 Jelenia góra 2 ). 



„O polatuchach (Pteromys volans), pisze Jarocki 3 ), wszyscy się na to 

 zgadzali, że ich w tej puszczy nigdy nie widziano," co i my możemy potwierdzić; 

 zapytywani strzelcy o koty dzikie albo żbiki (Felis catus) utrzymywali, że 

 w tych lasach się nie znajdują. 



Z ptaków dosyć jest głuszców, cietrzewi, jarząbków, gołębi i t. p., również 

 gnieżdżą się tu żórawie i czarne bociany. 



Zabicie żubra, łosia i dzika uważane jest za kryminalne przestępstwo, a jako 

 takie pociąga za sobą surowe kary np. za zabicie żubra 700 rs. pieniężnej kary 

 i 10 lat więzienia. 



Świat roślinny tak znacznego obszaru, jaki zajmuje puszcza Białowieska, 

 jeśli nie zadziwi botanika nadzwyczajnem bogactwem gatunków, to w każdym 

 razie sprawi mile wrażenie bujną wegetacyją zielnej rzeszy, nietkniętej zdała od 

 mieszkań ludzkich kosą złowieszczą lub straszniejszemi jeszcze: zębem i kopytem 

 bydła. 



Niestety! puszcza ta pod względem florystycznym nie zwracała takiej uwa- 

 gi, jak na to zasługuje. Prawda, początek badań botanicznych sięga 1826 roku, 

 lecz i na nim się kończy. W tym roku Stanisław Górski (ur. 1802 f 1864), pro- 

 fesor botaniki w b. akademii medyko- chirurgicznej w Wilnie i przez pewien czas 

 zarządzający ogrodem botanicznym w temże mieście, spędził dziesięć tygodni, 

 podobnie jak w 1823 r. dwa tygodnie czasu, na badaniu flory miejscowej, jaka 

 rozwija swe różnobarwne korony przedewszystkiem w miesiącu Lipcu i Sierpniu, 



') Eneyklopedyja większa Orgelbranda. 



2 ) Encyklopedyja większa Orgelbranda. 



3 ) Pisma rozmaite i t. d. II, 250. 



