BŁOŃSKI, DBTMMER, EJSMOND. PUSZCZA BIAŁOWIESKA. 



69 



oraz starał się poznać rośliny ulubione przez żubrów. Sprawozdanie z wycieczek 

 swych: „O roślinach żubrom upodobanych, jako też innych w puszczy Białowies- 

 kiej" pomieścił Górski w Dzienniku Wileńskim z 1829 r. IV, str. 207. 



Jeszcze na kilka lat przed Górskim z polecenia rządu zwiedził puszczę Bia- 

 łowieską naczelny nadleśny w Królestwie Polskiem baron Juljusz Brincken. 

 Ten w pracy swej: „Memoire descriptif sur la foret imperiale de Białowieża en 

 Lithuanie" (Warszawa, 1828, in 4-to) zamieścił tyle sprzecznych z rzeczywistością 

 spostrzeżeń, jak to widać ze sprostowań, zamieszczonych we wspomnianej \v r yżej 

 pracy Górskiego, a które wycieczka nasza potwierdziła niemal w zupełności, że 

 dzieło jego co do roślinności będącej w mowie puszczy prawie żadnego nie ma 

 znaczenia. Zresztą opieramy zdanie swe nietylko na powadze Górskiego, lecz 

 i na skrupulatnem przejrzeniu odnośnej części pracy Brinckena. 



W rozdziale pierwszym działu drugiego swego pisma Brincken mówi o florze 

 Białowieskiej, zaczynając od drzew i krzewów, a kończąc ?ielnemi rzadszemi 

 roślinami. 



Z drzew szyszkowych podaje Brincken tylko dwa: sosnę (Pinus silve- 

 stris L) i świerk (Pinus vulgaris Link), nie wspomina o najwięcej zajęcia 

 dla botanika przedstawiającej jodle (Abies alba Miller), jako nigdzie więcej 

 na Litwie, Wołyniu, Podolu i Ukrainie nierosnącej. Jedyne stanowisko jodły, 

 znanej strzelcom pod nazwą ,,cisu białego," wskazuje Górski w puszczy Biało- 

 wieskiej: uroczysko Cisówka w straży Okolnickiej. Zdania więc dwu badaczów 

 są w"prost sobie przeciwne. Postanowiliśmy rzecz tę stanowczo rosstrzygnąć. 

 Pod przewodnictwem strzelca najbliżej mieszkającego przytoczonej miejscowo- 

 ści, udaliśmy się nad błoto Nikor w to miejsce, gdzie ono ku północy wysyła 

 odnogę swą Głęboki Kąt. Tu naprzeciw wsi Babińca, liczącej trzy chaty, wznosi 

 się nad powierzchnię Nikorskiego bagna kępa, pokryta niewielkim laskiem, łąka- 

 mi i kawałkiem ornego pola, które pobliscy mieszkańcy uprawiają w ten sposób, 

 że we właściwy czas znanemi sobie szlakami przeprowadzają konie i orzą; zebrane 

 siano i zboże przechowują na tej wyspie w stodołach, zimą dopiero po zamarznię- 

 tem błocie pi'zewożą na miejsce swego zamieszkania. 



Trudnem było dla nas dostanie się na wspomnianą wyspę. Musieliśmy przez 

 prawie wiorstową przestrzeń gimnastykować się po kładce, złożonej z drzew ca- 

 łych, z jednej strony jako tako ociosanych, rzuconych zimą przez błota i Narewkę, 

 która tu płynie wykopanym kanałem; fałszywie postawiony krok mógł spowodo- 

 wać nieprzyjemną i niepożądaną kąpiel błotną. Nareszcie zmęczeni dotarliśmy 

 szczęśliwie do kępy czyli uroczyska (w puszczy każda miejscowość jest uroczy- 

 skiem), noszącego nazwę Cisówka, inaczej Cisowisk, Cisanka; tu we wspomnianym 

 wyżćj lasku znaleźliśmy jodłę (Abies alba Miller) w ilości nieprzewyższającej 

 kilkuset okazów. Drzewa czy drzewka te na wysokości człowieka miały 5 do 6 

 cali grubości, większych wcale nie widzieliśmy. 



Na tern miejscu można przypomnieć, że w środkowej części Królestwa ni- 

 gdzie jodła nie rośnie niżój 160 m nad poziom Bałtyku '), w Białowieskiej puszczy, 



') Łapczyński. Pamiętnik fizyjogr. I, 188. 



