F. BŁOŃSKI. MATERYJAŁY DO FLORY KRAJOWEJ. 



157 



Rozmieszczenie wątrobowców w kraju jest dla tego tak mało zbadane, że na 

 zbyt nielicznych punktach robione były dotąd obserwacyje. Pominąwszy Kluka, 

 który żadnych bliżej określonych stanowisk nie podaje, ze spisu dra Filipowicza 

 możemy wynotować następujące stanowiska: Warszawa, Ojców, dolina Bentko- 

 wicka i Pieskowa Skała w pow. Olkuskim; Michałowice w pow. Miechowskim; 

 Ułęż nad Wieprzem w pow. Garwolińskim; Puławy w pow. Nowo-Aleksandryj- 

 skim; Łuków i Burzec w pow. Łukowskim. Do powyższych mogę dodać nastę- 

 pujące własne: Warszawa i okolice; Otwock, Dębe, Mińsk, Mienia, Cegłów, Mro- 

 zy i Kałuszyn w pow. Nowo-Mińskim; Wołomin w pow. Radzymińskim; Grodzisk, 

 Brwinów w pow. Błońskim; Żychlin, Dobrzelin, Miłonice, Głogowa w powiecie 

 Kutnowskim; Lubno, Opiesin, Sobótka i Miroszewice w pow. Łęczyckim; Burzec 

 w pow. Łukowskim; Sokołów, Błonie w pow. Sokołowskim. Z powyższego wy- 

 kazu widać, jak wiele jeszcze pozostaje na tem polu do zrobienia. 



Zebrany dotąd materyjał obejmuje 65 gatunków, t. j. zaledwie połowę 

 wszystkich wątrobowców szląskich. Liczba ta, jak na nasz kraj, zamała. Zwięk- 

 szyć się może ona tylko pi'zy powiększeniu się liczby pracowników na niwie bota- 

 niki skrytokwiatowej, która wskutek nastręczających się zaraz na pierwszym kro- 

 ku trudności, może nieraz obrócić w niwecz najlepsze chęci. Ażeby trudności te 

 usunąć, napisał Dr. K. Filipowicz książkę p. t. „Rośliny skrytokwiatowe" gdzie 

 wyczerpująco opisał ich budowę oraz sposoby zbierania i badania. Praca niniej- 

 sza, która dąży poniekąd do tego samego celu, gdyż ma na celu ułatwić określanie 

 wątrobowców krajowych, niech będzie skromnym do powyższej pracy Dr. Filipo- 

 wicza dodatkiem. 



Pierwszą część mej pracy poświęciłem pobieżnemu opisaniu budowy wątro- 

 bowców o ile to jest niezbędnem dla zrozumienia ich opisów; przyczem idąc śla- 

 dem prof. J. Rostafińskiego s ) odstąpiłem od niektórych utartych niejako, lecz 

 niezbyt udatnych terminów, tak np. zamiast dawniejszych płodników, płodnicz- 

 ków, upłodników przyjąłem termin plemnie (antheridia), zamiast żyjątek pyłko- 

 wych, ciałek nasiennych— plemniki (spermatozoidia); zamiast jajników, rodników — 

 rodnie (archegonia); zamiast ogólnego terminu owoce — bardziej ścisły zarodnie 

 (sporangia) i t. p. 



Druga część, poświęcona systematyce, zawiera tablice do określania rzędów, 

 rodzin oraz rodzajów wątrobowców krajowych, ułożone przeważnie na zasadzie 

 różnic w budowie organów rozrodczych. Ze względu jednak, że niektóre wątro- 

 bowce nie owocują wcale w kraju, a wiele z nich owocuje rzadko i w wyjątkowo 

 sprzyjających okolicznościach, przeto dodałem drugi, mniej ścisły wprawdzie, lecz 

 łatwy w użyciu klucz do określania rodzajów w stanie płonnym. 



') Rośliny skrytokwiatowe (Cryptogamae). Opisanie ich budowy tudzież sposobo'w zbierania, 

 preparowania i badania. Odbitka z Wszechświata, Warszawa, 1884. 

 2 ) Botanika szkolna. Kraków, 1886. 



