158 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Dla większej pewności w określeniu najlepiej posługiwać się zarówno jed- 

 nym jak i drugim kluczem, oraz dołączonemi tablicami litografowanemi, przed- 

 stawiającemi najpospolitsze gatunki z flory krajowej, po jednym z każdego rodza- 

 ju. Rysunki te zdejmowane są przy odpowiedniem powiększeniu z natury. 



Do określania zaś gatunków służą, opisy wszystkich gatunków obserwowa- 

 nych dotąd w Królestwie Polskiem, z dodaniem kilku, które najniezawodniój zo- 

 staną jeszcze odszukane, gdyż należą na Szląsku (i w całej Europie środkowej) 

 do bardziej pospolitych. Opisy te ułożone są głównie podłng dzieła G. Limprichta 

 „Lebermoose," Wrocław 1876, przyczem uważałem za dostateczne zadowolnić się 

 przytoczeniem cech najważniejszych oraz łatwych do spostrzeżenia. Przy każdym 

 gatunku prócz opisu przytaczam miejsce i sposób rośnięcia, porę owocowania oraz 

 wszystkie znane dotąd stanowiska z Królestwa Polskiego; oznaczając przez: (Dr. 

 Filip) stanowiska dra Filipowicza, a przez: (Bł) — swoje własne. 



Prócz tego zwróciłem uwagę na mianownictwo polskie roślin, skrytokwiato- 

 wych, które po ostatnich usiłowaniach Wagi, Czerwiakowskiego i innych, znów 

 zaczyna ulegać zapomnieniu. Wątrobowce, jako najmnićj badane i znane w kraju 

 z pośród roślin skrytokwiatowych, najuboższą też posiadają nomenklaturę, — lecz 

 i ta szczupła liczba nazw rodzajowych, jaką mi się udało zebrać z dzieł naszych 

 botaników, zasługuje na większą niż dotąd uwagę. 



Przy każdej nazwie zaznaczam jej autora, jeżeli zaś u tego ostatniego użytą 

 była dla innego rodzaju, to oznaczam to przez pomieszczenie nazwiska autora 

 w nawiasie. 



Do ułożenia tablic do determinowania oraz opisów posługiwałem się następ- 

 nemi dziełami: 



J. B. Lindenberg. Synopsis hepaticarum europaearum. Bonnae 1829, 

 P. Kummer. Der Fiihrer in die Lebermoose. Berlin 1875. 

 G. Limpricht. Lebermoose. Breslau 1876. 

 G. Pabst. Lebermoose. Gera 1877. 



P. Sydow. Die Lebermoose Deutschlands, Oesterreichs und der Schweiz 

 Berlin 1882. 



G. Hahn. Die Lebermoose Deutschlands. Gera 1885. 



Ks. K. Kluk. Dykcyjonarz roślinny. Warszawa 1788. 



Ks. J. Jundziłł. Opisanie roślin w Litwie, na Wołyniu, Podolu i Ukrainie 

 rosnących. Wilno 1830. 



J. R. Czerwiakowski. Opisanie roślin skrytopłciowych. Kraków 1849. 



A. Jussieu. Wykład początków botaniki (przekł. dra T. Chałubińskiego). 

 Warszawa 1849. 



Dr K. Filipowicz. Rośliny skrytokwiatowe. Warszawa 1884. 



Dr J, Rostafiński. Botanika szkolna. Kraków 1886. 



W końcu poczytuję sobie za miły obowiązek wyrazić serdeczne podziękowa- 

 nie drowi K. Filipowiczowi, pod którego kierunkiem rospocząłem zbieranie i ba- 

 danie roślin skrytokwiatowych, oraz prof. A. Slósarskiemu za łaskawą pomoc 

 w kwestyjach terminologii polskiej. 



