198 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



57. Preissia commutata (L. Wahlenb) N ab E. 

 (Marchantia Wahlenb. M. quadrata Web. P. hemisphaerica Cogn). 



Piechy płaskie, nieduże, 1 — 3 cm długie, a l / 2 — 1 cm szerokie, z wierzchu 

 pięknie zielone lub brunatnawe, ze spodu zwykle ciemno czerwonawe, białawemi 

 kosmkami do podłoża przytwierdzone. 



Obupłciowy lub rozdzielnopłciowy. Lipiec. Niz. Wzg. Góry. 



Przytrafia się na gruncie wapiennym oraz skalach, na starych murach 

 i t. p. miejscach. 



Ojców (dr Filip). 



ModzaJ 23. E/unularia Mich, IKsięzyczlm Czerwiakowski. 



Piecha trwała skórkowata, widlastodzielna, o żeberku słabo rozwiniętem. 

 Zbiorniki rozrodków półksiężycowe, dwurożkowe, na skraju plechy powstające* 

 Zarodnie w liczbie 2 — 6 promienisto na wierzchołku wspólnego trzoneczkowatego 

 wyrostka umieszczone. 



58. Lunularia vulgaris Mich. Księżyczka pospolita. 

 (L Dillenii Le Jol). 



Piecha łudząco podobna do młodych osobników porostnicy (Marchantia), 

 wogóle jednak drobniejsza: 1 — 2 cm długa a 5 — 8 mm szeroka, podłużnie owalna, 

 pięknie zielona, kosmkami do podłoża przytwierdzona, oraz półksiężycowatemi 

 zbiornikami rozrodków okryta. Szparki oddechowe wystają ponad powierzchnię 

 plechy jako małe brodaweczki. 



2|. Rozdzielnopłciowa. W całym kraju (również jak i na Szląsku) tylko 

 w stanie płonnym znajdowana. Ojczyzną jej jest południowa Europa, gdzie je- 

 dynie owocuje. U nas znana dotąd tylko z ogrodu botanicznego w Warszawie 

 (dr Filip, Bł), gdzie rośnie na doniczkach roślin egzotycznych; prawdopodobnie 

 jednak we wszystkich większych ogrodach w kraju nierzadka. 



Prócz powyższych rodzajów, do rzęduMarchantiaceae należących, w Kró- 

 lestwie znajduje się zapewne jeszcze: 



* Eeboulia hemisphaerica (L) Raddi, znajdowana przez Ks. Jundziłła w oko- 

 licach Kowna. Piecha duża, 5—15 cm długa do 6 mm szeroka, gładka, na skraju 

 wycinana, bez zbiorników rozrodków, z wierzchu zielona, pod spodem czerwona- 

 wa, grubem żeberkiem opatrzona. Żeńska podpórka trzoneczkowata, półkulista 

 lub prawie płaska, 4—6 wrębna (lub klapkowaj. Zarodnie na wierzchołku roz- 

 dzierają się na nieregularne płatki. 2|. Wiosna. Rośnie na wzgórkach tra- 

 wiastych, po rowach, w wąwozach w okolicach górzystych. (Wzg). 



