A. WRZEŚNIOWSKI. O TRZECH KIEŁŻACH PODZIEMNYCH. 



297 



rośniętych każdy płat jest uwieńczony 4 — 5 stosunkowo potężnemi kolcami, u form 

 zaś zupełnie młodocianych (2,000 mm, 2,500 mm) tylko dwoma. Przy zewnętrz- 

 nym brzegu blaszki z każdej strony znajduje się cienka szczecinka. 



Skrze la (tab. XV, fig. 8, 9; tab. XVI, fig. 3, 4) zwężoną, i dosyć długą, 

 szejką przyczepiają się do bioder 2-ej — 7 -ej włącznie nogi tułowia. Są one i wąs- 

 kie i krótkie, bo żadne nie sięga dolnego końca uda. 



Oprócz skrzel Boruta tenebrarum posiada rurkowate utwory ślepo na 

 wierzchołku zamknięte, zawieszone parami na tułowiu pomiędzy nogami 2-ej, 3-ej, 

 6- ej i 7-ej, a na odwłoku pomiędzy nogami pławnemi 1-ej pary, (tab. XVI, fig. 5, 

 6). Pomiędzy nogami tułowia 2-ej i 3-ej pary i na 1-szym pierścieniu odwłoka 

 rurki prawie podstawami stykają się, gdy tymczasem na 6-ym i 7-ym pierścieniu tu- 

 łowia mieszczą się one tuż przy biodrach nóg, w znacznej od siebie odległości. 

 Rurki tych ostatnich pierścieni są największe; znacznie mniejsze należą do pier- 

 ścienia 2-go i 3go, a najmniejsze mieszczą się na 1-szym pierścieniu odwłoka. 



Ściana rurki składa się z nabłonka jednowarstwowego utworzonego z du- 

 żych komórek o treści wyraźnie prążkowanej, z okrągławem jądrem z jąderkiem 

 nieregularnych zarysów. Powierzchnię rurki okrywa cienka błonka chitynowa. 

 W świetle rurki, u okazów przechowanych w spirytusie, znajduje się ziarnisty 

 skrzep i często zdarzają się skurczone ciałka krwi. Budowa skrzel jest taka sama, 

 wyjąwszy, że rurka skrzelo wa jest listkowato spłaszczona, a jej światło przerywa- 

 ne w miejscach, gdzie do siebie przylegają komórki nabłonka tworzącego górną 

 i dolną ścianę. Tym sposobem światło skrzela rozpada się na liczne, połączone 

 z sobą kanały. Budowa szyjki, którą skrzele przyczepia się do biodra nogi, jest 

 taka sama jak opisanych tu rurek, które nazwę skrze la mi doda.tkowemi 

 (branchiae accessoriae). Komórki nabłonkowe skrzeli głównych, czyli wła- 

 ściwych, także są prążkowane. 



Ujście jajowodu (vulva), tab. XVI, fig. 2, 2 A. Ujście jajowodu, po- 

 dobnie jak u wyższych skorupiaków znajduje się na wewnętrznej powierz- 

 chni biodra nóg 5-ej pary. Położenie ujścia jest u Boruta tenebrarum 

 prawie zupełnie takie samo jak u Niphargus tatrensis, gdyż znajduje się ono 

 przy samym brzegu biodra, pomiędzy ścięgnami mięśni wyprostownych i ścięgnem 

 zginacza uda, ale u Boruty ścięgna mięśnia wyprostownego środkowego i tylne- 

 go (e", e'") krzyżują się i tym sposobem pierwsze z nich przebiega poza ostatniem. 

 Ztąd ujście jajowodu znajduje się pomiędzy ścięgnem mięśnia wyprostownego 

 środkowego i ścięgnem zginacza; przytem leży ono bliżej tego ostatniego ścięgna. 

 Ramka otaczająca ujście jajowodów ftab. XVI, fig. 2 A) jest bardzo gruba, zwłasz- 

 cza jej część okalająca otwór od dołu. Zgrubiały wałek, idący od brzegu biodra 

 ku przodowi i otaczający ścięgno zginacza, tworzy nad ujściem blaszkę łączącą się 

 z przedniem ramieniem ramki otaczającej' to samo ujście od dołu. Komórki ujścia 

 są wysokie, stąd otwór bardzo szczupły. Jajowód, który udało mi się wypatrzeć na 

 małej przestrzeni nad jego ujścia, od tego ostatniego wznosi się prosto ku górze, a na- 

 stępnie raptem zagina się ku tyłowi, przyczem przebiega wpoprzćk zginacza uda. 

 Dalszy przebieg nie dał się wyśledzić, zdawało mi się jednak, że poza brzegiem 

 zginacza jajowód łukowato zawraca ku przodowi i ku górze. Nabłonek jajowodu 



Pam. Fizyj. Tom VIII. Dział III. 38 



