298 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



składa się z dużych komórek o jądrze okrągła wem, zawierającem okrągłe jąderko. 

 Światło jajowodu bardzo jest ważkie (tab. XVI, fig. 2). 



Blaszki jajonośne (tab. XV, fig. 8, 9; tab. XVI, fig. 3, 4) przyczepiają, 

 się u samicy do bioder nóg 2-ćj — 5-ej pary włącznie. Są one u góry zwężone, ku 

 dołowi znacznie rozszerzone i na wierzchołku obszernie zaokrąglone, a na przednim 

 i tylnym brzegu licznemi, długiem i szczecinami opatrzone; największe są blaszki 

 nóg 3-ej pary, nieco mniejsze na nogach 4-ej pary; jedne i drugie odznaczają się 

 znacznem wydłużeniem i stopniowem rozszerzeniem od nasady ku wierzchołkowi. 

 Na nogach 2-ćj pary są one znacznie krótsze i raptownie u góry zwężone. 

 Wszystkie te blaszki sięgają mniej więcej do dolnego końca odpowiedniej goleni, 

 tymczasem na nogach 5-ej pary nie dochodzą one do dolnego brzegu uda, oraz, 

 oprócz trzech przednich szczecin, posiadają na brzegu bardzo krótkie włoski. 



U osobnika długiego 2,500 mm otwór samiczy znajdował się we właściwem 

 miejscu, chociaż nieco wyżej nad dolnym brzegiem biodra (tab. XIV, fig. 15), lecz 

 nie mogłem wykryć ani śladu blaszki jajonośnej. Pierwszy jej ślad zna- 

 lazłem u samicy 2,700 mm długiej, u której na nodze 5-ej pary blaszka tworzyła 

 wąziutką listewkę mniej więcćj kształtu bardzo wydłużonego trójkąta z wierzchoł- 

 kiem skierowanym ku przodowi, a wazką podstawą ku tyłowi (tab. XIV, fig. 16). 

 U samicy 3,630 mm długiej (tab. XV, fig. 1) blaszka nóg 5-ej pary znacznie była 

 szersza i zasłaniała górny brzeg otworu samiczego, otoczonego zaczątkiem 

 zgrubiałego pierścienia chitynowego, którego mniejsze osobniki wcale jeszcze 

 nie posiadały. Na innych nogach blaszki jaj o rodne w taki sam zachowywały 

 się sposób. Twierdzenie de Kougemonta ')' jakoby wszystkie obserwowane 

 przez niego osobniki N. puteanus, od 2 — 33 mm długie, posiadały zupełnie roz- 

 winięte części płciowe jest więc nieprawdziwe; nie można też dać wiary aby u je- 

 go formy 1-szej, od 2 — 4 mm długiej, samice odznaczały się blaszkami ja- 

 jonośnemi. Jeżeli się tą różnicą kierował, tedy wziął za samców wszystkie te 

 samice, które albo wcale nie miały blaszek, albo miały je bardzo małe, nic więc 

 dziwnego, że mu się samice wydały bardzo rzadkiemi. Zresztą de RoUGemont 

 o 1-ej formie sam oświadcza, że jajniki zawsze były u niej szczątkowe, jeżeli je 

 zdołał odkryć 2 ). Jakże to pogodzić z przyznaniem wszystkim osobnikom zu- 

 pełnie rozwiniętych części płciowych? 



Osobniki najmniejsze ze spostrzeżonych: 2,000 mm, lub 2,500 mm, niewątpli- 

 wie bardzo niedawno wyszły z jamy wylężniczej, bo u Goplana polonica 

 nieco mniejszy od Boruta tenebrarum osobnik, wymierzony natychmiast po 

 opuszczeniu tej jamy, miał ciało 1,6 mm długie. 



Naj mniej sze osobniki (tab. IX, fig. 10; tab. XI, fig. 2, 3; tab. XII, fig. 1, 

 fig. 7 A, 7 B; tab. XIV, fig. 6, 9, 12, 14, 15, 16: tab. XV, fig. 1) w porównaniu 

 z wyrośniętemi takie same mniej więcój okazują różnice jak u Niphargus. 

 Głowę mają znacznie większą, dorówny wającą '/ t długości ciała; ciało znacznie 



') Ph. de Rougemont. Etude de la faunę des eaux priyees de lumiere. Neuchatel. 1876. 

 str. 24. 



2 ) L. c. Str. 28. 



