A. WRZEŚNIOWSKI. O TRZECH KIEŁŻACH PODZIEMNYCH. 



305 



Sars ') podał rysunek osobnika Ga mm ar u s neglectus, Lllljeb., świeżo 

 wys złego z jamy wylężniczej, lecz go nie opisał. Ten bardzo młody osobnik różni 

 się od dojrzałego, którego Sars 2 ) bardzo starannie zbadał i narysował, zwykłe- 

 mu w tych razach szczegółami budowy: dużą głowa; małemi oczami; krótkiemi 

 rożkami; nielicznemi członkami wici obu rożków; grubemi i stosunkowo krótkiemi 

 nogami tułowia, oraz płatem wewnętrznym nóg poskocznycb ostatniej pary bardzo 

 krótkim, a zewnętrznym znacznie wydłużonym. Na rysunku ręka nogi chwytnej 

 1-ej pary jest u młodocianego osobnika znacznie odmienna od nogi osobników 

 dojrzałych. Ręka następnej nogi jest taka sama u osobnika młodocianego 

 i u samicy. 



Młodociane osobniki Goplana polonica świeżo wyszle z jajka, które 

 wielokrotnie miałem sposobność badać, różnią się od dorosłych temi samemi szcze- 

 gółami budowy co u G. neglectus, lecz ręce nóg chwytnych, oraz nogi posko- 

 czne ostatniej pary taką samą posiadają postać bez względu na wiek. 



Widzimy tedy, że osobniki bardzo młode, wyjęte z jamy wylężniczej, lub 

 niedawno z niej wyszle, mają pewien właściwy sobie wygląd i do pewnego stopnia 

 są odmienne od dojrzałych, a mianowicie posiadają większą głowę, mniejsze oczy, 

 krótsze rożki z wiciami o mniejszej liczbie członków, grubsze i krótsze nogi, 

 mniej obfite szczecinki na przysadkach ciała, mniej liczne nacięcia na ząbkowa- 

 nych częściach nóg. W niektórych razach: uAmathilla Sabin i, Gamma rus 

 locusta, Gam. neglectus, a z własnego doświadczenia mogę dodać i u Gam. 

 stagnalis, płaty nóg poskocznycb ostatniej pary są u dorosłych równe, a u mło- 

 docianych wewnętrzny płat bardzo mały. Wić dodatkowa u wymienionych ga- 

 tunków, oraz u Nicippe tum i da, u dorosłych jest wieloczłonkowa, u młodocia- 

 nych jednoczłonkowa, lecz u Goplana polonica zawsze jest ona dwuczłonko- 

 wa, a u kielży z jeziora Bajkalskiego liczba członków wici dodatkowej jest do 

 tego stopnia stała, że według niej można określać nawet zarodki w jajku zawarte. 

 Ręce nóg chwytnych mogą być jednakowe bez względu na wiek, albo też u mło- 

 dych bywają nieco odmienne (Orchestia, Gam. neglectus?). Niekiedy (Gam- 

 ma racanthus loricatus var. lacustris) osobniki młodociane różnią się 

 dolnym i tylnym kątem trzech pierwszych pierścieni odwłoka. Wreszcie, u ga- 

 tunków posiadających grzebieniaste wyrostki na grzbiecie, młode odznaczają się 

 gładkim grzbietem. Jednem słowem, różnice wynikające z wieku rozmaitej są 

 doniosłości, niewątpliwie największe u form z grzebieniastym grzbietem. Wia- 

 domości zaczerpnięte z historyi innych gatunków nie mogą zatem dostarczyć nam 

 danych, które drogą analogii pozwoliłyby nam ocenić poglądy de Rougemonta 

 na przeobrażenia Niphargus puteanus. Na szczęście spostrzeżenia A. Htjm- 

 berta 3 ) i moje własne, powyżćj szczegółowo wyłożone, nie pozostawiają żadnej 

 wątpliwości. 



1) G. O. Sars. L. c. Tab. V, fig. 19. 



2) G. O. Sars. L. c. 46—67. Tab. IV, V, VI, fig. 1—20. 



3) Humbert. L. c. Str. 328 (294). 



PamFizyj. Tom VIIL / Dział III. 39 



