WŁ. TACZANOWSKI. SPIS PTAKÓW KRÓLESTWA POLSKIEGO. 



353 



doskonały myśliwy i znawca ptaków krajowych, mieszkaniec tej okolicy i po któ- 

 rej przez długie lata podróżował, zapewniał mnie, że nigdy ptaka teo-o nie widział 

 na północ tego miasteczka, gdy go zawsze spotykał na stronie przeciwnej. 



135. Emberiza citrinelia L. Trznadel. 

 Miejscowy i wszędzie bardzo pospolity. 



136. Emberiza hortulana L. Ortolan. 



Ortolan rosproszony jest przez lato na całej prawie przestrzeni Królestwa, 

 lecz w sposób niejednostajny, w liczbie nierównej w różnych okolicach, omijając 

 zupełnie pewne inne miejscowości. Rozmieszczenie tego ptaka po kraju nie jest 

 dostatecznie zbadane, przedstawiam więc znane mi szczegóły. Najobficiej znaj- 

 duje się w okolicach Warszawy, a szczególniej po lewej stronie Wisły, gdzie są 

 miejscowości, w których jest prawie równie obfitym jak trznadel; wzdłuż obu 

 brzegów Wisły znajduje się wszędzie w miejscach stosownych aż prawie do gra- 

 nicy południowej Królestwa; mniej liczny, lecz znajduje się wszędzie w guber- 

 nijach Radomskiej i Kieleckiej; w gubernii Lubelskiój w roku 1855 znajdowano 

 go, prócz brzegu Wisły, wzdłuż drogi bitej między Warszawą i Lublinem do 20 

 wiorst od tego ostatniego miasta, dalej nie było go wcale ani w okolicach miasta, 

 ani też we wszystkich okolicach gubernii, które ciągle zwiedzałem i których fauna 

 ornitologiczna interesowała mnie nieustannie. — Dopiero w końcu Maja 1878 roku 

 spostrzegłem śpiewającego samca w Zdżannem o 2 mile od Krasnegostawu, lecz 

 przez cały czas dwutygodniowej wycieczki w tej okolicy w tymże roku i w roku 

 następnym odbytych nigdzie ani jednego nie spotkałem. Czyżby to był jeden 

 z pierwszych nowoosiedleńców w okolicy? — W gubernii Siedleckiej znajduje 

 się tu i owdzie w okolicach żyznych, lecz brak go zupełny w płonnych i piaszczy- 

 stych miejscowościach; w gubernii Płockiej jest dość obfity w żyznych równinach 

 zachodnich, zacząwszy od Wisły do Wyszogrodu, Ciechanowa i Przasnysza, rzad- 

 szy w okolicach Ostrołęki i Nowogrodu, lecz spotyka się go jeszcze sporadycznie 

 aż do Łomży a nawet aż do 7 wiorst na północ tego miasta, dalej niema go już 

 wcale w całej gubernii Suwalskiej, przynajmniej tak znalazłem w latach 1860 

 i 61, gdy tam odbywałem poszukiwania ornitologiczne w ciągu Maja i Czerwca 

 każdego z tych lat. Według zdania p. Stronczyriskiego, który przed czterdziestu 

 laty zajmował się gorliwie fauną ornitologiczną krajową, ortolan jest świeżym na- 

 bytkiem naszej' fauny: przed rokiem ]839 gdy zbierał w okolicach Warszawy 

 nigdy go nie znalazł, pomimo, że ten ptak jest bardzo łatwym do postrzeżenia. P. 

 Stronczyński powiada także, że ortolan jest obecnie bardzo pospolity w okolicach 

 Piotrkowa, gdzie p. S. mieszka od lat kilku, równie w okolicach Kluk o 30 wiorst 

 na zachód od Piotrkowa, gdy w tej ostatniej miejscowości, doskonale od dawna 

 znanej obserwatorowi, ptaka tego wcale poprzednio niebyło. Pozostaje więc te- 

 raz dla naszych następców pole do powtórzenia poszukiwań dla wykazania stanu 

 obecnego rozmieszczenia ortolana po kraju i porównania go z tym, jaki był w szó- 

 stym dziesiątku naszego stulecia. 



Przylatuje do nas w ostatnich dniach Kwietnia, a opuszcza okolicę do końca 

 Sierpnia, niekiedy jednak spotykałem go jeszcze do 10 Września. 



137. Schoenicola schoenicfus (L.) Potrzos. 



Bardzo pospolity przez lato we wszystkich zaroślach błotnistych, w trzci- 



Pam. Fizyj. Toin VIII. 



Dział III, 45 



