366 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA, 



215. Numenius phoeopus (L.) Kulig mniejszy. 



Bardzo rzadki na przelotach jesiennym i wiosennym. 



216. Himantopus melanopterus Wolf. et Mey. Szczudłak. 



Znam tylko jeden okaz ubity w kraju na bagnie pod Sosnowicą, w końcu 

 Maja, który znajduje się w Gabinecie Warszawskim. 

 Recurvirostra avocetta L. Szablodziób. 



Postrzeżenie w kraju oparte tylko na słownem opowiadaniu. 



217. Scolopax rusticola L. Słomka. 



Słomka gnieździ się w małej ilości w naszych lasach, najobficiej w lasach 

 błotnistych gubernii Suwalskiej; przelatuje zwykle w polowie Marca a jesienią, 

 spotyka się ją. do połowy Listopada. Ciąg jesienny jest wogóle slaby w naszych 

 stronach, są jednak lata rzadkie, w których nalatuje w większej obfitości, lecz ni- 

 gdy tak licznie jak na Ukrainie i Podolu. 



218. Galiinago major (Gm.) Dubelt. 



Gnieździ się w dość znacznej ilości na wielu błotach Królestwa; dwie główne 

 okolice lęgowe są następujące: błota obszerne gubernii Suwalskiej położone nad 

 kanałem Augustowskim i ciągnące się z pewnemi przerwami mniej lub więcej 

 znacznemi ku południowi do Tykocina, ku północy do powiatu Maryjampolskie- 

 go; drugą okolicą jest wspomniana już kilka razy pod innemi ptakami brodzącemi 

 okolica rozciągająca się między Wieprzem i Bugiem, to jest, między miasteczkami 

 Łęczną, Chełmem, Włodawą, Parczewem i Ostrowem; w liczbie znacznie mniej- 

 szej wywodzi się dubelt w powiecie Ostrołęckim; prócz tych trzech główniejszych 

 okolic gnieździ się w małej liczbie na- wielu innych błotach krajowych, położo- 

 nych po prawej stronie Wisły a także sporadycznie i w wyjątkowych tylko la- 

 tach i na pewnych innych błotach nielęgowych. W całej części kraju leżą- 

 cój na przeciwnym brzegu Wisły nie znam żadnego błota stosownego gdzieby 

 się mógł wywodzić. Obecnie okoliczności znacznie są zmienione; przed laty 50, 

 gdy zaczynałem polować, już się uskarżano na wielki ubytek ptastwa błotnego 

 i wodnego w kraju w ogólności, od tego czasu ubytek ten nieustannie postępuje. 

 Dwie są główne przyczyny powodujące ten ubytek: osuszanie błót w ogólności 

 i tępienie bezpośrednie ptaków w porze lęgowćj, od czego dubelty wiele ucier- 

 piały i co wkrótce doprowadzi do zagłady zupełnej pokolenia gnieżdżącego się 

 w kraju. Pierwsza z tych przyczyn jest nieunikniona, niepodobna bowiem żądać 

 aby ludność nie miała korzystać z dużych obszarów dotąd prawie nieużytecznych 

 dla tak błahego powodu; lecz druga może być usuniętą przez ukrócenie nadużyć. 

 Za przykład mogę przytoczyć barbarzyński sposób niszczenia, którego sam byłem 

 świadkiem naocznym na błotach położonych przy kanale Augustowskim, — kłuso- 

 wnicy okoliczni znają doskonale wszystkie dubelcie toki, w razie potrzeby zasta- 

 wiają na nich sidełka w Maju i w początku Czerwca i wyławiają ptaki w wielkiej 

 ilości. Obywatele okoliczni zamiast ukrócić swawolę zamawiają u tych niszczy- 

 cieli zwierzynę na pewne terminy wypadające w porze lęgowej; ci zaś sumiennie 

 im dostarczają za nędzną nagrodę ptastwo chude i niewiele warte w tej porze. 

 Obliczyć łatwo jaka stąd strata, każda bowiem para dubeltów wychowuje 4 mło- 

 de, licząc więc na ubytki przypadkowe można przypuścić po 3 na roczny przyrost 



