378 



DZIAŁ III. 



jęty z mięsa, peptonu i zwykłej żelatyny handlowej, oraz słabo alkalizowany; ga- 

 lareta znajduje się w probówce zatkanej watą, przyczem musi być wyjałowioną 

 czyli pozbawioną, bakteryj i ich zarodników przez 3-krotne ogrzanie do 100 C° 

 w strumieniu pary wodnej, co 6 — 12 godzin powtórzone. 



Jeżeli do tak przygotowanej galerety rozpuszczonej przez ogrzanie do 37 C° 

 dodamy jeden c. sześć, wody badanej, rozmięszamy starannie i wylejemy na sze- 

 roką płytkę szklaną wyjałowioną również, — po 2 — 3 dniach zobaczymy w roz- 

 postartej warstewce zastygłej galarety (oczywiście uchronionej od pr-zystępu ku- 

 rzu z powietrza) drobne kuleczki, które stopniowo rosną i stają się gołem okiem 

 widzialne. Są to kolonije bakteryj powstałe z pojedynczych osobników. W ten 

 sposób każda żywa bakteryj a lub jej zarodnik daje początek jednej takiej kolonii. 

 Wszystkie razem po 2 — 3 dniach stają się o tyle widocznemi, że golem okiem mo- 

 gą być dokładnie policzone, mikroskop zaś i szczepienie próbne na zwierzętach 

 pozwalają ocenić własności bliżej mające być zbadanemi: chorobotwórczość lub 

 nieszkodliwość. 



W ten sposób przekonywamy się, że każda woda zawiera w mniej szej lub 

 większej ilości bakteryje, że w wodach dotąd badanych, rzadko tylko znajdujemy 

 bakteryje chorobotwórcze, że wszakże kanałowe zanieczyszczenia znacznie po- 

 większają ilość bakteryj gnilnych a nieraz wprowadzają chorobotwórcze i t. d.. 

 co poniżej w zastosowaniu do wody Warszawskiej wyłuszczymy. 



Jeżeli woda badana zawiera więcej niż 500 bakteryj wic. sz. natenczas ko- 

 lonije tak gęsto umieszczają się w galarecie, że nie jesteśmy w możności dokładnie 

 ich policzyć. Natenczas używamy rozcieńczeń t. j. z pierwotnie otrzymanej mię- 

 szaniny (1 c. sz. wody -j- 9 galarety) zapomocą wyjałowionej pipetki bierzemy 

 1 c. sz. i wpuszczamy go do nowej' probówki z galaretą; ta zawiera y i0 część ilo- 

 ści bakteryj zawartej w pierwszej probówce. W podobny sposób możemy zrobić 

 drugie i trzecie rozcieńczenie — aż otrzymamy nie więcej jak 100 — 300 kolonij 

 na płytce. 



Zwykle nieznaną wodę badamy zapomocą jednej oryginalnej' płytki i dwu 

 rozcieńczeń. 



Poniżej umieszczamy tablice, z których widać zawartość bakteryj w wodzie 

 Ayiślanej filtrowanej i niefiltrowanej, branej z miejsca czerpania dawnego i nowe- 

 go wodociągu, dalej wodę filtrowaną przez filtry miejskie umieszczone na Koszy- 

 kach, działające mniej łub więcej długo (od 1 dnia do 4 miesięcy); następnie mamy 

 wyniki badania wody wiślanej na Pradze, gdzie filtrów dotąd niema; w końcu 

 wyniki badania wód studziennych i źródlanych oraz wody pochodzącej z kanału 

 miejskiego (dla jjorównania). 



Badania wykonaliśmy wspólnie z Stud. Med. Gródeckim w naszej pracowni 

 w części na żądanie JW. Prezydenta Miasta Jen. Starynkiewicza, w części z wła- 

 snego popędu. 



Z przytoczonej tablicy widać, że: 



1) Woda wiślana niefiltrowana zawiera stale znacznie więcej' bakteryj niż 

 filtrowana. 



2) Woda niefiltrowana czerpana przez nowy wodociąg przy ulicy Czernią- 



