BADANIA BARTERY JOLOGICZNE WÓD M. WARSZAWY. DR. O. BUJWIDA. 379 



kowskiej powyżej miasta i jego ścieków zawiera znacznie mniej bakteryj niż wo- 

 da czerpana przy ul. Dobrej pośród miejskich ścieków. 



3) Filtry piaskowe miejskie oczyszczają, wodę bardzo dobrze, czyniąc ją. 

 podobna, do źródlanej. 



4) Filtry poczynają działać skutecznie po upływie jednej doby, przedtem 

 dają, wodę zanieczyszczona bakteryj ami. Zależy to zapewne od ułożenia się de- 

 likatnej warstwy piasku i mułu na powierzchni filtrującej. Skutkiem powiększa- 

 nia się tej warstewki wciągu 4 miesięcy woda jest wprawdzie coraz czystszą, 

 ale filtruje się zbyt powolnie. Zapewne po jeszcze dłuższym czasie szybkość fil- 

 trowania o tyle by się zmniejszyła, że bakteryj e zaczęłyby się mnożyć wewnątrz 

 masy piasku filtrującej i woda stawałaby się coraz bardziej w nie obfitującą. 



5) Podczas przyboru woda wiślana zawiera stale bardzo wielkie ilości 

 bakteryj. 



6) Wodociąg na Pradze dostarcza wody niedość czystej osobliwie podczas 

 wysokiego i bardzo niskiego stanu wody. W tym drugim razie zapewne uwy- 

 datnia się niewłaściwość umieszczenia ścieku tuż powyżej wodociągu. 



7) Wody studzien głębokich (Szlenkiera, Henneberga) oraz stale działają- 

 cych (źródło przy ul. Oboźnej, Studnia w ogrodzie Saskim) zawierają niewiele 

 bakteryj. 



Dodać należy, że bakteryj e w wodzie wiślanej dotąd znajdowane nie należą 

 do chorobotwórczych '), posiadają one własności fermentacyjne i gnilne i jako 

 takie, w większej ilości do ustroju wprowadzone mogłyby się stać przyczyną pew- 

 nych zaburzeń w trawieniu. 



Filtrowanie przez filtry miejskie o tyle wodę wiślaną oczyszcza, że może być 

 ona bez obawy używaną. W Warszawie nie należy używać filtrów domowych, 

 które po większej części służą do rozmnażania bakteryj wewnątrz masy filtrującej 

 — na Pradze zaś należałoby używać filtrów kamiennych lub węglowych często 

 oczyszczanych, a najlepiej filtrów Chamberlanda sterylizowanych co 2 tygodnie 

 przez wygotowanie w wodzie gorącej. 



') Niedawno znaleźliśmy w wodzie z ul. Dobrej pochodzącej (stary wodociąg) bakteryja cho- 

 robotwórcze dla królika, nieszkodliwe dla ludzi. Są to bakteryje znajdowane w wodzie kanałowej 

 przez Kocha znane pod nazwą bakteryj posocznicy królika (Kaninclien septicaemie) prawdopodobnie 

 identycznych z bakteryjarni kurzej cholery. 



