io 



DZIAŁ IV. ANTROPOLOGIJA. 



znalazłem w miejscu oznaczonem na rysunku mim. 1, t. j. ponad deską, piersiową, 

 fibulę bronzową, której rysunek z trzech stron podaję pod fig. 16, 17, 18. 



Fibula ta z lanego bronzu o formach dość ciekawych, ma na lęku ozdobę 

 z paska poprzecznie przedzielonego linijkami wklęsłemi w małych odstępach roz- 

 mieszczonemi. Na łapce gładkiej, pod którą, znajduje się łożysko do zapięcia 

 szpilki, są umieszczone po dwie obok siebie wklęsłe ozdoby z kółek bardzo regu- 

 larnych. Fibule tego kształtu w stronach tych spotykają się bardzo częslo. 



Obecnie w moim zbiorku posiadam takich fibul cztery, które nietylko są. 

 kształtem zupełnie do siebie podobne, ale i wymiary ich są jednakie. Dwie z tych 

 fibul pochodzą z cmentarzyska w Wizdergach, jedna z rodzaju grodziska pod Gil- 

 wiczami, miejscowością leżącą prawie na wprost cmentarzyska w Wizdergach na 

 prawym brzegu Wenty i od tej rzeki odległą wiorst 4—5, czwarta z Podubisia 

 majętności p. Jeleńskiego z bardzo zburzonego cmentarzyska, znajdującego się 

 w dolinie rzeki Dubisy o kroków 600 —700 od brzegu. Podubis od Wizderg jest 

 odległy mil 4 — 5 w prostej linii. Nareszcie w dziele d-ra Ingvalda Undseta „Das 

 erste auftreten des Eisens in Nord-Europa" mamy wizerunek takiejże fibuli na 

 tab. XVII n. 3, a na stronie 164 jest mowa, że fibule podobnego kształtu znajdo- 

 wano bardzo*często w prowincyjach Nadbałtyckich. Umieszczony rysunek w tern 

 dziele został zrobiony z fibuli będącej w muzeum Dorpackiem. 



Fibula znaleziona przy tym kościotrupie miała następujące wymiary: długa 

 0,174 m, szeroka przy sprężynie 0,029 m, w przeciwnym końcu 0,016 m, szerokość 

 w najwęższem miejscu t. j. gdzie łęk przechodzi w łapkę 0,011 m, przestrzeń po- 

 między najwyższem wzniesieniem łęku a szpilką 0,017 m. W prawej dłoni leżą- 

 cej na lewem biodrze był celt żelazny w takiem położeniu, jak znaleziony przy 

 szkielecie w kurhanie A i kształtu jak na fig. 2 tylko znacznie większy, mianowi- 

 cie długi 0,2 m, ostrze 0,05 m, średnica tulejki 0,03 m. 



Na tym celcie znajduje się bardzo wyraźny odcisk grubej tkaniny zupełnie 

 podobnój do kawałka znalezionego w jednym z grobów na cmentarzysku w Jasnej 

 górce 



Przy szkielecie oznaczonym lit. d znalazłem w miejscu oznaczonem na fig 7 

 tab. III n. 1 t. j. z prawej strony głowy dwa żelazne groty od dzid leżące bespo- 

 średnio na kamieniu podłożonym z tej strony pod głowę. Leżały one równolegle 

 do siebie troszkę końcami ostremi więcej oddalone od osi szkieletu niż końce tule- 

 jek, które prawie dotykały prawego obojczyka. Groty te są zupełnie podobne do 

 siebie i niewielka zachodzi różnica w wymiarach. Oba mają formę wydłużonego 

 liścia od tulejki silnie rosszerzającego się, a potem na znacznie większej przestrze- 

 ni zwężającego się zwolna i mają tylko dwa ostrza. Podany rysunek fig. 19 przed- 

 stawia jeden z nich nieco zmniejszony. Jeden jest długi 0,2 m w najszerszem 

 miejscu 0,035 m szeroki, średnica tulejki 0,022 m, długość ostrza 0,135 m; drugi 

 0,19 m długi, w najszerszem miejscu 0,035 m szeroki, średnica tulejki 0,022 m, 

 długość ostrza 0,12 m. 



Z lewej strony głowy w miejscu oznaczonem na fig. 7 tab. III n. 2 przed- 



l ) Patrz mój artykuł w tomie Vii Pamiętnika Fizjograficznego. 



