Z. GLOGEE. WYCIĄGI Z DZIEJÓW POLSKICH DŁUGOSZA. 



17 



stały już ciepła, a pod wpływem łagodnej pory zboża znacznie się popodnosiły 

 i wysypywać zaczęły w kłosy, obiecując rychłe i obfite żniwo, nagle oziębiło się 

 powietrze i mróz tęgi ziemię ścisnął; po małej zaś odeldze, spadły niespodzianie 

 ogromne śniegi, na dwa łokcie (cu bit o rum) grube, które okrywszy niemal 

 wszystkie ziemie polskie swemi zawałami, aż do szóstego dnia leżącemi bez na- 

 dziei zejścia, wielce przeraziły ludzi, a zwłaszcza rolników obawiających się, aby 

 zboża pod tak wielkim ciężarem i skorupą śniegową stłoczone i wyziębione nie 

 przepadły. Ale kiedy wszyscy ziemianie z żałością i jękiem opłakiwali stratę 

 swoich prac i plonów Opatrzność Boska obróciła to w pożytek i pociechę. Skoro 

 bowiem dnia szóstego owe śniegi stajały, nietylko zboża ozime i jare, które pod 

 niemi leżały, nie ucierpiały szkody, ale owszem ich wilgocią jakby rosą nasiąkło, 

 tak się skrzepiły i wzmogły, że żaden przemysł ludzki, żadne środki znawożenia 

 ziemi i uprawy nie byłyby zdolne takiej sprawić żyzności i urodzaju. A tak, 

 smutny i złowróżbny ten rok stał się nadspodziewanie wesołym i obfitym." 

 (IV, 231). 



„Zaraza gorączkowa, czy to od Boga za liczne grzechy na ludzi zesłana, czy 

 gwiazd niębieskich biegiem, położeniem, spotkaniem, lub inną jaką przyczyną ta- 

 jemnie spowodowana, wszystkie niemal na zachodzie królestwa nawiedziwszy, 

 rozgościła się w Polsce, Węgrzech, Czechach i podległych im sąsiednich ziemiach 

 i wszystkie miasta, miasteczka i wsi Królestwa Polskiego takiej nabawiła klęski, 

 że trwając ciągle przez 6 miesięcy, większą część ludności wszelkiego stanu i płci 

 obojej wytępiła. W" samym Krakowie 20,000 ludzi na tę zarazę wymarło. Nie- 

 które miasteczka, wsi i włości, tak srodze tą plagą były dotknięte, że pozamie- 

 niały się prawie w pustynie. Nie było komu nawet grzebać umarłych. Była to 

 klęska bezprzykładna. Zaczęła się zaś ta zaraza około dnia Ś-go Michała, obja- 

 wiwszy się przez gwałtowne gorączki, bolaki, wrzody, dymienice (febr es, bo- 

 cios, carbunculos et anthraces), które wielką zrządziły śmiertelność; a po- 

 tem z pewnemi przerwami, nie bez wzmagania się grasując aż do połowy roku 

 następnego, z taką nareszcie w ciągu trzech miesięcy wybuchnęła srogością, że 

 w wielu miejscach ledwo połowa ludzi została przy życiu. Tem zaś różniła się ta 

 klęska od poprzedniej, która przed laty 12-stu kraj nasz nawiedziła, że tamta 

 wiele sprzątnęła ludzi z pospolitego gminu, od tej zaś więcej szlachty i ludzi mo- 

 żnych, dzieci i kobiet wyginęło." (IV, 259). 



„Gdziekolwiek w ogrodach lub na polu pługiem odbywa się orka, dziesięci- 

 na z tych miejsc ma być w zupełności oddawana, wyjąwszy rzepę, mak, kapustę, 

 cebulę, czosnek i tym podobne jarzyny, które jeśli kto w ogrodach swoich motyką 

 uprawianych hoduje (rapis, papavere, caulibus, cepis, al li o et his si- 

 milibus, quae in hortis suis quis ligonisando plantat), dziesięcina 

 od nich dawana być nie powinna. Co do dziesięcin od konopi, stanowimy: że 

 który z kmieci orze pługiem całkowitym, ilebądźkolwiek ma wołów albo koni, 

 ten dawać powinien po 4 motki czystych konopi, podług starodawnego zwyczaju. 

 Który zaś orze półpłużem (me di o aratro), ten 2 tylko motki konopi oddawać 

 będzie. A kto wcale nie orze, wolny być ma od takowej dziesięciny." (Przywi- 

 lej arcybiskupa gnieźnieńskiego z r. 1361 u Długosza (IV, 262). 



„Po ustąpieniu srogiej zarazy morowej, nowa z dopuszczenia Bożego spadła 



Pani. Fizyj. Tom VIII. Dział V. 3 



