192 



DZIAŁ 1. METEOROLOGIA 1 HYDROGRAFIA. 



b) Poniżej wykreślono krzywą, pokazującą temperaturę wody wiślanej na po- 

 ziomie smoka, to jest na poziomie stałym, przynależnym linii horyzontalnej zero 

 mostu Aleksandryjskiego. 



Temperatura oznaczana była dwa razy dziennie o 9-ej z rana i wieczór, za 

 pomocą termometru B,., na którym różnicę '/ 4 ° dość dobrze można było oceniać. 



c) Trzecia krzywa uwydatnia obserwacye minimalnych temperatur powietrza 

 każdego dnia, to jest temperatur, które się zdarzają w nocy, przeważnie między 

 drugą a trzecią godziną. Do tego służył termometr maksymalno-minimalny Siksa. 



Dla obserwowania innych temperatur miałem do rozporządzenia kilka ró- 

 żnych termometrów, które od czasu do czasu były porównywane i sprawdzane, 

 szczególniej co się tyczy stałego punktu zero. Liczba obserwacyj jest dość zna- 

 czna, średnie przeto prawdopodobne wyniki uważać mogę za pewne, a są one 

 charakterystyczne i ciekawe. 



Poniżej powrócę do opisu tych trzech krzywych; tetaz, aby przygotować so- 

 bie odpowiedni grunt, zajmijmy się charakterystyką naszej rzeki, Wisły. 



Z obserwacyj stanu poziomu Wisły pod Warszawą, przedstawionych na ta- 

 blicy i obserwacyj, prowadzonych codziennie prawie od początku bieżącego wieku 

 przez Magiera, Kolberga, Sumińskiego i t. d. łatwo skonstatować, że zwierciadło 

 Wisły ustawicznie zmienia swe pionowe położenie. Zdarza się bardzo rzadko, aby 

 w krótkich nawet odstępach czasu, kilku dni lub tygodnia, zwierciadło pozosta- 

 wało na jednej wysokości; przeciwnie i to głównie w czasie roztopów wiosennych, 

 a szczególniej podczas powodzi „Świętojanki", „Jakóbówki", „Michałówki", woda 

 wzbiera z niesłychaną gwałtownością. W roku 1884 w czerwcu 22, w ciągu doby 

 woda podniosła się przeszło na 14 stóp. 



Najwyższe znane poziomy były w roku 1813 i 1841 i, o ile z obserwacyj 

 stuletnich wnosić można, woda pod Warszawą nie dosięgła jeszcze nigdy poziomu 

 wyższego ponad 20 stóp w odniesieniu do zera miejscowego. 



Najwyższy, zaobserwowany na stacyi pomp, stan wody podczas powodzi 

 w roku 1884 był 24 czerwca, a wynosił 22,7 stóp angielskich ponad poziomem 

 zero u mostu Aleksandryjskiego. 



W pracach Kolberga, wydanych przed rokiem 1860 i w pracy, podanej 

 przezemnie w „Pamiętniku Fizyograficznym" w tomie I, znaleźć można szczegó- 

 łowe dane, odnoszące się do omawianego przedmiotu aź do roku 1880. 



Rzeka w okolicach Warszawy posiada jeszcze bardzo silny prąd, co osądzić 

 można choćby z tego, że na długości czterech wiorst między smokiem a mostem 

 Aleksandryjskim jest prawie 4 stopy spadku. 



Kapryśna, i to bardzo kapryśna jest nasza rzeka. Wada ta objawia się 

 w ciągłych zmianach poziomu wody, w ustawicznych skrętach i przerzucaniu się 

 prądu z jednego brzegu na drugi, w występowaniu tak zwanych „bystrzyn", czyli 

 miejsc, gdzie woda szparko bieży i znów miejsc z wodą, spokojnie płynącą, w po- 

 wstawaniu coraz nowych, a ciągle wędrujących ław piaszczystych. Trudno także 

 przewidzieć, kiedy rzeka stanie, a kiedy lody ruszą; przybory przytrafiają się kilka 



