.T. SŁOWlKOWSKf. CHARAKTERYSTYK k W1SLY. 213 



Źdźbła trawy, które podczas dnia pochłaniały ciepło i przyjęły temperaturę otacza- 

 jącego powietrza, wyrzucają, czyli promieniują, w przestrzeń podczas nocy pewną 

 ilość ciepła, a przeto oziębić się muszą i to tern silniej, im silniejsze oddawanie cie- 

 pła, to jest im niższa temperatura powietrza i niebo jaśniejsze. 



Choćby nawet temperatura powietrza nie spadła do zera, źdźbła trawy 

 mogą się oziębić aż do stopnia zamarzania pary wodnej, co wywoła szron; w innym 

 razie, gdy temperatura jest jeszcze nad zerem, otrzymamy nie szron, lecz rosę. 



Coś podobnego, podług teoryi Kriega, ma powstawać na dnie rzeki w wo- 

 dzie; warunkiem niezbędnym ma tu być silne promieniowanie, wywołane przez ja- 

 sność nieba. 



Podług mnie, powiązanie zjawisk szronu i rosy ze zjawiskami obmarzania 

 przedmiotów na dnie rzeki nie wytrzymuje krytyki. 



Dna kamiennego niemożna porównywać z murawą. Gdzież tu mówić o chro- 

 powatości, kiedy przedmioty na dnie rzeki są jakby wyszlifowane, a przy naszym 

 smoku żaden, nawet nadelikatniejszy pilnik nie wygładziłby żelaza tak dokładnie, 

 jak to uczynił piasek i muł wiślany. 



Inne muszą być warunki promieniowania ciepła wprost w atmosferze, a inne, 

 gdy promieniowanie odbywa się przez warstwę wody. 



Niewdając się w dalszą krytykę, wspomnę, że zasklepianie się smoka jest zja^ 

 wiskiem, peryodycznie się powtarzającem, ale zawsze wieczorem po zachodzie słońca; 

 przy tej samej aurze, a nawet przy zwiększonym mrozie i większej jasności nieba 

 podczas dnia, począwszy od wschodu słońca, zaskorupianie się smoka nie jest tak, 

 jak w nocy, wydatneim 



Gdyby przypisać promieniowaniu omawiane zjawiska, lód na dnie tworzyćby 

 się musiał głównie tam, gdzie potem najwięcej jest sprzyjających warunków, a wiec 

 głównie w miejscach płytkich, otwartych, a najprędzej na środku rzeki, około ław 

 jnaszczystych. Przy smoku znajdowało się nieraz kilka łodzi, pomosty z desek, 

 a więc było utrudnione promieniowanie, a pomimo to, trzeba było walczyć ze skorupą 

 lodową dna rzeki. 



Teorya promieniowania nie cla się nagiąć do wytłumaczenia zajmujących nas 

 tutaj zjawisk choćby z tej jeszcze racyi, że szron i rosa najobficiej występują, gdy 

 jest powietrze spokojne, bez wiatru; tymczasem obmarzanie dna nie występuje, 

 a przynajmniej zaprzeczają, aby występowało w wodzie stojącej. 



Może nie wyczerpałem wszystkich teoryj, jakie są podawane, nasłuchałem się 

 ich dowoli, ale lepiej o nich nie wspominać. 



Na jedno, jako technik, muszę tu zwrócić uwagę. W znanem wydawnictwie 

 „Handbuch der Ingenieurwissenschaften", L. Franziuz u E. Sonne, w tomie III 

 pod § 15, jest artykuł pod tytułem „Grundeis". Dukata temu, kto wyrozumie 

 myśl autora. Tu nieznajomość faktów zatuszowano obfitością wyrazów i niejasno- 

 ścią stylu. 



Za to inny uczony, E. Eenz, w dziele „O wybuchach kotłów parowych'' zała- 

 twia się z kwesty ą ciepłostanu wody krótko i węzłowato, Niema dla niego stanów 

 krytycznych, niema przegrzanej i przechłodzonej wody. A. przecież tego rodzaju 



