32 



DZIAŁ 111. BOTANIKA. 



czała w ogrodach i sadach np. w Owruczu na Wołyniu (M 25 l) i w Pawłówce 

 w powiecie zińkowskim za Dnieprem (Schmal.). 



437. Ślaz dłoniasty. Malva Alcea L. Granica północna zasiągu, wymi- 

 nąwszy Wielką, Brytanią, przechodzi do południowej Skandynawii (Nyman), do 

 Kurlandyi (M 26 d), Inflant (Klingę) na Białoruś i do Moskwy. Granica zacho- 

 dnia blisko Atlantyku; granica południowa trzyma się zrazu morza Śródziemnego, 

 potem przeciąwszy półwysep bałkański, skręca na Bukowinę, skąd przechodzi 

 w klin między Dniestrem i Zbruczem do Niwry (Lenz). Stamtąd nad Boh do 

 Latyczewa i Winnicy (Rogowicz), do Żytomierza (Schmal), Korosteszowa (Sowiński), 

 Kijowa (Rog.), do guberni czernihowskiej, kałuskiej, tulskiej i do Moskwy, gdzie 

 wschodni kres zasiągu. Był wprawdzie raz dalej wzmiankowany, bo na Uralu 

 w Ekaterynenburgu, ale Ledebour nie ufa temu stanowisku. Na części zasiągu 

 mapą objętej niezbyt gęsto rozrzucony, najczęstszy na Litwie. Rzadki w pobliżu 

 lilii granicznych i pod górami, których nie lubi. 



Fiek na Szląsku, a Raciborski w okolicach Krakowa odróżniają: 

 var. excisa Rchb. (sp.). 



438. Ślaz wonny. Malva moschata L. De Candolle w Geografii bota- 

 nicznej rozumowanej wykreślił rozmieszczenie tego ślazu w Europie. Narysował 

 dwa osobne zasiągi, moźnaby je nazwać: zachodnio i północno-europejskim. Pierw- 

 szego granica wschodnia ze Szkocyi przechodzi do Holandyi, potem przez Niemcy 

 do Saksonii, Bawaryi, Tyrolu, Istryi i Hercegowiny. Poza tą linią na zachód 

 wszędzie rośnie ślaz wonny. Drugi zasiąg nierównie mniejszy nakreślił de Can- 

 dolle w południowej Szwecyi z włączeniem wysp Oelandyi i Gotlandyi oraz Kłaj- 

 pedy (Memel) i Grodna. Zostawiam dwa zasiągi dekandolowskie, ale obadwa 

 cokolwiek rozszerzam. W Szwecyi ślaz wonny należy do flory, bo hodowany 

 zdziczał. Toż samo stało się na Szląsku, więc granicę wschodnią zachodniego 

 zasiągu, wskazaną powyżej, posuwam z Saksonii na przestrzeń naszą mapą objętą, 

 otaczając linią szląskie stanowiska podgórskie, wyliczone u Fieka (M 26 e). 

 Jundziłł napisał, że ślaz wonny rośnie „w zaroślach i lasach suchych," więc na 

 Litwie nietylko na stanowisku Giliberta w Grodnie, uwzględnionem przez de Can- 

 dollea. Nad Niemnem, prócz Grodna była wzmiankowana Tylża przez Klingraffa, 

 a Klingę mówi, że w prowincyach nadbałtyckich Malva moschata L. trafia się 

 zdziczała. Opierając się na tych wskazówkach, linią e otoczyłem nabrzeże Nie- 

 mna, a z Grodna pociągnąłem ją do Inffant. 



W Pińszczyznie, w Weleśnicy przy ujściu Jasiołdy do Prypeci, w każdym 

 ogródku wiejskim jest ślaz wonny hodowany (Mary a Twardowska). 



439. Ślaz leśny. Malva silyestris. Granica północna zasiągu przeciąwszy 

 Skandynawią, przechodzi do Inflant, Pskowa, guberni moskiewskiej, na Ural i aż 

 do wschodniej Syberyi. Granica zachodnia nad Atlantykiem; południowa wkracza 

 do Afryki i przez Syryą dostaje się wgłąb lądu azyatyckiego. Mimo to, że 

 cała przestrzeń naszą mapą objęta, powinnaby należeć do zasiągu, poprowadziłem 

 jednak na mapie 26 linią f, gdyż nie wiem, czy ktokolwiek znajdował ślaz leśny 

 na wybrzeżach czarnomorskich między Besarabią i Krymem. Linią / z Besa- 

 rabii prowadzę do Bracławia, gdzie gatunek wykazany (Rogowicz), wymijam Hu- 

 mań gdzie nie rośnie i doprowadzam do Dniepru na południe od Ekaterynosławia, 



