74 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Wierzchni kwitnące chrzany. Ale jeden okaz, najobficiej osypany kwiatem, 

 z łodygą 0,9 m wysoką, bardzo mnie zaciekawił, gdyż rósł dość daleko od brzegu, 

 w bardzo bystro płynącej wodzie. Zastosował się do życiowych warunków, wy- 

 twarzając niewielkie liście korzeniowe, osadzone na bardzo długich ogonkach, aby 

 blaszki mogły wystawać nad wodą. Niewielki korzeń wymoczony na dnie rzeki, 

 nie miał chrzanowej goryczy, ale smak kapuścianego głąba. 



Na innem miejscu zaciekawiła mnie pospolita dąbrówka rozłogowa (Ajuga 

 reptans L.), rosnąca na pochyłości suchego, obnażonego z roślin, gliniastego 

 obrywu. Deszcz nie padał, glina stwardniała jak kamień, dąbrówce widocznie 

 zabrakło wody i zapewne, aby jej szukać, wysłała daleko na wszystkie strony 

 gwiazdę rozłogów o średnicy 0,8 m. 



Dnia 7 czerwca, to jest nazajutrz po przybyciu do Wysokiego Dworu, odwie- 

 dziłem lineę (Linnaea borealis L.J. Bardzo jeszcze mało miała pączków kwia- 

 towych, ale od roku 1887 szerzej się nieco rozpostarła po lesie ze swego niedu- 

 żego stanowiska (Fam. Fizyogr. Tom VIII. III. 15). Chociaż wiem, że linea 

 bardzo trudna do hodowli, posadziłem jednak kilka krzaczków w wysokodworskim 

 ogrodzie, w miejscu odpowiednio zacienionem. 



Oprócz Wysokiego Dworu linea w następujących miejscach była u nas znaj- 

 dowana: Sejny (Jastrzębowski z Dogielem), Stawiska, Grabowo (Antoni W r aga), 

 las Antonowski na Litwie (Eichwald), obręb leśny Witoroż pod Międzyrzecem 

 (Eichler), Branica Mała pod Radzyniem (Eichler), Jabłonna (panny Zawadzińskie), 

 las Ruda pod Zacierzewem w Nieświeskiem (panna Wiktorya JSTiesłuchowska), 

 Dobrowlany w Swięciańskiem (pani Marya ze Skirmuntów Twardowska). 



Ksiądz Kluk pierwszy u nas lineę opisał w Dykcyonarzu Roślin (str. 91. 

 Wydanie 2-gie. Warszawa 1805). Ze ją widywał, nie pozwalają wątpić następu- 

 jące słowa tekstu: „Bardzo rzadka u nas ta roślina, znajduje się przecież w nie- 

 urodzajnych ciemnych lasach sosnowych, mchem zarosłych. Kwitnie w końcu 

 czerwca." Dalej następuje opis. 



W kilka dziesiątków lat po tym opisie, wszczęła się o lineę polemika w pi- 

 smach czasowych warszawskich z roku 1829. Polemika to mało komu dziś znana, 

 bardzo zajmująca, bo rozjaśnia owoczesne nasze stosunki naukowe, a że przytem 

 potrosze zabawna, więc niezważając na jej obszerność w całości ją zamieszczam. 



W roku 1829 wychodziło w Warszawie bardzo poważne czasopismo naukowe: 

 „Pamiętnik Warszawski Umiejętności czystych i stosowanych." Co miesiąc uka- 

 zywał się jeden zeszyt. Trzy zeszyty z jednego kwartału miały wspólną paginacyą 

 i tworzyły osobny tom, czyli rocznie wychodziło tomów 4. Każdy zeszyt miał 3 

 działy, każdy dział osobnego redaktora. 



I. Umiejętności moralne do których wchodziły między innemi: ekonomia 

 przemysłowa, statystyka, historya, pedagogika i t. cl., wydawane przez Krystyana 

 Lacha Szyrmę Filozofii Doktora. Szyrma w r. 1829 wykładał Filozofią w Uni- 

 wersytecie Warszawskim. Urodził się w r. 1791 w Wojnasach w Prusach Wscho- 

 dnich, do szkół chodził w Królewcu, potem długo podróżował po Europie. 



II. Umiejętności przyrodzone z zastosowaniami do różnych potrzeb społe- 

 czeństwa, wydawane przez Marcina Pawłowicza Filozofii Doktora. Pawłowicz 

 w r. 1829 był profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Urodził się w r. 1791 



