K. ŁAPCZYŃSKT. Z POWIATU TROCKIEGO DO SZCZAWNICY. 



83 



milach, rozdzielonych na 5 stacyi kolejowych, spuszczę się ku dołowi tylko 

 34 m ; więc przeciętnie niewięcej, jak 0,28 m na kilometr. 



Chwilę tylko czekałem na pociąg z Wilna, już pędzę koleją żelazną na po- 

 łudniowy zachód. Z początku podróży w lasach świerki, sosny i brzozy, na polu 

 glina, a ziemia, chociaż, zaczynając od gór Ponarskich pod Wilnem, stopniowo 

 coraz mniej wzgórzysta, jednak jeszcze koło Rudziszek nie może się zwać pła- 

 szczyzną. 



Dopiero koło następnej stacyi Olkieniki wjeżdżam na piaszczystą płaszczyznę, 

 ciągnącą się przez trzy stacye: Orany, Marcinkańce, Porzecze. Jest to najmniej 

 powabny kawał drogi między Wilnem i Warszawą. 



W lasach nikną świerki, zostaje tylko sosna z brzozą. Lasów dużo, ale zu- 

 pełnie wyniszczone. Ściśle daje się do nich zastosować dennicy a Świątecznego, 

 że las są to resztki drzewa, niedające się spieniężyć. 



Mnóstwo takich lasów przy drodze żelaznej między Wilnem i Warszawą. 

 W pewnej jednak odległości od tych zakrzaczonych przestrzeni muszą jeszcze 

 istnieć dające się spieniężać ostatki, bo wszystkie stacye przy kolej owe między 

 Eudziszkami i Grodnem zawalone sągami drzewa opałowego. 



Nad wodami i moczarami piaszczystej płaszczyzny, którą przebywam, wierzb 

 nadzwyczajnie mało — same olchy. Niewielkie jeziora od czasu do czasu widać 

 przy drodze. Za Olkienikami droga żelazna przecięła się pod kątem ostrym 

 z rzeką Mereczanką, płynącą wśród piasków odkrytych. I rzeka i droga żelazna 

 dążą ku Niemnowi. Celem rzeki miasto Merecz, pamiętne śmiercią Włady- 

 sława IV-go w roku 1648; celem drogi Grodno, o kilkadziesiąt km powyżej Me- 

 recza położone nad Niemnem. Widły Mereczanki i kolei żelaznej im bliżej Nie- 

 mna, tern się więcej rozszerzają. Przez dwie jednak stacye Orany i Marcinkańce 

 widać z pociągu na prawo, na skraju horyzontu coraz odleglejsze żółte smugi 

 wielkich piaszczystych wydm, znaczących kierunek rzeki. Prócz wydm nadrzecznych 

 niebrak w okolicy róźnokształtnych wzgórków i odsepisk piaszczystych. 



W smutnej okolicy i wspomnienia historyczne niewesołe. W Olkienikach, 

 skąd rozpoczęła się piaszczysta okolica, którą jadę, był dawniej, jako w stolicy 

 starostwa, zameczek, świadek krwawego gwałtu w roku 1700. 



W owe czasy między moźnowładcami na Litwie największe mieli znaczenie 

 Sapiehowie, dzierżąc wszystkie wpływowe urzędy litewskie, a szlachtę i możnych 

 współzawodników traktując z wysoka. Tlała nienawiść ku Sapiehom, jak iskra 

 w popiele, póki płomieniem nie wybuchła. Powód dało zelżenie w Wilnie " książąt 

 Wiśnio wieckich przez służbę hetmana Sapiehy. Oburzona szlachta zgromadziła, 

 się w Oszmiańskiem i haj-że! na Soplicę. Ale zajazd tym razem był ogromny 

 Ludzi 20,000 pod wodzą Wiśniowieckich, Ogińskich, Pociejów, Paców i Brzostow- 

 skich pociągnęło do Olkienik. 



Sapiehowie w 9000 ludzi wyszli na spotkanie, ale pod Lejpunami zostali na 

 głowę rozbici. Zwycięscy, prowadząc jeńców wojennych, weszli do Olkienik i rządy 

 rozpoczęli rozsiekaniem wziętego do niewoli Michała Sapiehy, koniuszego wiel- 

 kiego litewskiego, a syna hetmana. Ten-źe los spotkał Wojnę i wielu innych. 



Potem szlachta zrobiła walną naradę, oddała się pod wodzę wojskową księcia 

 Wiśniowieckiego, rozłożyła się na leże w dobrach sapieźyńskich, rozpisała podatki, 



