84 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



odsądziła od urzędów wszystkich Sapiehów, pozbawiła ich wszystkich starostw 

 i wydała wiele innych samowolnych rozporządzeń. 



Współczesne broszury nazywają tę burdę wojną olkienicką, która później 

 nawet wierszem została opisaną przez Onufrego Korytyńskiego pod tytułem: „Ol- 

 kienicką potyczka w roku 1700". 



Taką wojną rozpoczął się u nas wiek XVIII-ty, zakończony w blizkiem od 

 Olkienik Grodnie. 



Olkieniki za Zygmuntów nazywały się Wołkienikami. Tutaj Zygmunt Au- 

 gust, prowadząc zwłoki ukochanej Barbary do Wilna, był uroczyście witany przez 

 senatorów litewskich 19 czerwca 1551 roku. 



W Porzeczu na stacyi ruch i zgiełk; wysiada z pociągu mnóstwo kuracyu- 

 szów, jadących stąd końmi do Druskienik, odległych przeszło 18 km. Pociąg, po- 

 zbywszy się balastu kufrów i waliz ogromnych, raźno stacza się ku Grodnu. 



Przez kilkanaście km za Porzeczem kraj równy i piaszczysty, jak dotąd, 

 z wyniszczonemi lasami, ale ocl połowy drogi zacz}<nają się wzgórki, ziemia lepsza 

 i piękne zboże, którego nie oglądałem od rana, od wybrzeży rzeki Wierzchni. 

 Więcej niż przez 100 km patrzałem na bardzo opłakanie zapowiadające się wy- 

 niki ludzkich zabiegów. Ma w sobie coś przygnębiającego widok zboża, z którego 

 można tylko wywróźyó, że brat brata urodzi, jak powiadają wieśniacy. 



Pociąg stanął na dworcu kolei żelaznej w Grodnie, pamiętnem śmiercią Ste- 

 fana Batorego (1586) i sejmem (1793). 



Są miejscowości tak nierozłącznie zespolone w naszym umyśle z nazwiskami 

 ludzi, że dość wymówić: Termopile, aby pamięć natychmiast podsunęła: Leonidas; 

 Czarnolas — Kochanowski; Cecora — Żółkiewski; Trafalgar — Nelson i t. d. Mnó- 

 stwo takich bliźniąt. Otóż każdy, zaznajomiony z florą krajową, gdy usłyszy: 

 Grodno, natychmiast mu pamięć podsuwa dopełnienie: Gilibert. 



Nim wytłumaczę się — dlaczego? może naprzód nie będzie zbytecznem przy- 

 pomnieć żywot tego uczonego francuza. 



Jan Emanuel Gilibert urodził się w Lyonie dnia 21 czerwca 1741 roku. 

 Rodzice przeznaczyli go do stanu duchownego, wykształcił się w teologii, ale nie- 

 przeparty pociąg do medycyny i nauk przyrodniczych zawiódł go 19-to letniego 

 na wydział medyczny do słynnego podówczas Montpellier. Wysłuchawszy kursów, 

 obronił tezę: o potędze natury w leczeniu chorób i został doktorem. Zamieszkał 

 wioskę Chazay pod Lyonem, oddając się praktyce lekarskiej i naukom, głównie 

 medycynie i botanice. Tam pisał pierwsze swoje dzieła, jedno z nich: „L'anarchie 

 medicale, ou la medecine consideree comme nuisible a la societe, Neuchatel 1772 

 trois vol. in 12" zwróciło na siebie uwagę sławnego współczesnego uczonego, Al- 

 berta Hallera, lekarza i botanika (ur. 1708 w Bernie, f 1777), mającego obszerne 

 stosunki naukowe w całej Europie i posiadającego wielkie względy u cesarza au- 

 stryackiego i króla pruskiego. 



Współcześnie, gdy Gilibert w małej wiosce pod Lyonem oddaje się w sa- 

 motności naukom, na drugim końcu Europy w Grodnie, Antoni Tyzenhauz, pod- 

 skarbi litewski (ur. 1733 roku) jest w zenicie swojej obywatelskiej, ekonomicznej 

 i przemysłowej działalności. Ma ogromne fundusze, bo prócz własnego T majątku, 

 rozporządza dochodami ze wszystkich królewszczyzn na Litwie, które mu Stani- 



