K. ŁAPCZYŃSKI. Z POWIATU TROCKIEGO DO SZCZAWNICY. 



87 



Dedykowane królowi Stanisławowi Augustowi, wyszedł tylko jeden poszyt. W niem 

 opisanie żubra z ryciną, badania o włośniku i t. d., wzorowemi nazwać się mogą. 

 Nadto wydał z druku: Exercitium botanicum in Schola Universitatis Yilnensis lia- 

 bendum Enumeratio methodica plantarum. Wilno 1782 in 8-0". Poty Sobie- 

 szczański. 



Człowiek, tak pożyteczny i obowiązkom swoim oddany, miał przecież „ ciągłe 

 nieprzyjemności i zatargi w Akademii, co go do pobytu w Wilnie zniechęciło, 

 i umyślił wrócić do Lyonu. 



Smutne zajście domowe przyśpieszyło powrót. Jakiś francuz, Bertuc, żywiący 

 nieszlachetne zamiary względem żony Giliberta, aby się pozbyć męża, wsypał mu 

 trucizny do kawy. Giliberta ocaliła przytomność umysłu Onufrego Orłowskiego, 

 jego ukochanego ucznia. Król, dowiedziawszy się o zdarzeniu, kazał wybić medal 

 na pamiątkę ucznia i profesora. Medal ma z jednej strony oblicze Stanisława 

 Augusta, z drugiej napis: Ob civem servatum Onufrio Orłowski, studii botanici 

 in Academia Vilnensi repetitori diligentissimo, quod nefandas detexit et impedivit 

 insidias, in itam genti regiąue utilem et coram Magistri sui Joan. Gilibert Hist. 

 natur, profes. MDCCLXXXII. 



Ale medal nie powstrzymał wyjazdu. Gilibert opuścił Wilno w lutym 

 1783 roku. 



Biografia francuska nic nie wspomina o domowem zajściu, powrót do Lyonu 

 przypisując jedynie rozstrojonemu zdrowiu i przykrym stosunkom. 



W rodzinnem mieście był Gilibert bardzo życzliwie przyjęty, niebawem 

 otrzymał miejsce lekarza w szpitalu miejskim. We Francyi już zanosiło się na 

 rewolucyą. Rok 1784, to właśnie rok wielkiej nędzy wśród ludu, spowodowanej 

 straszną zimą, co się już w październiku roku 1783 rozpoczęła. 



Lata następne, to czasy coraz bystrzejszego wzrostu olbrzymich długów 

 rządowych, a współcześnie czasy coraz silniej wzmagających się w narodzie pragnień 

 ograniczenia władzy monarchicznej. Ruch posuwał się szybko, a od otwarcia 

 zgromadzenia stanów generalnych w Wersalu, na początku maja 1789 roku — 

 gwałtownie. Rozpoczęta w roku 1792 wojna ze sprzymierzonymi dolała oliwy do 

 ognia, gdyż nienawiść paryskiego gminu do króla wzrosła stokrotnie, kiedy podej- 

 rzywać zaczął, że Ludwik XVI sprzyja nieprzyjaciołom kraju. 



Gilibert widocznie przyłączył się do par ty i republikańskiej, skoro na początku 

 roku 1793 został merem Lyonu. Ale była to epoka gorączkowa, w której szybkie 

 następowały zmiany. Po upadku żyrondystów, gdy montaniarzy zawładnęli rządem, 

 Gilibert dostał się do więzienia i niewiele brakowało, żeby się zapoznał z gilotyną. 

 Uwolniono go jednak. Cicho siedział, czekając, póki burza teroryzmu nie minie 

 i najprawdopodobniej pisząc jakie nowe dzieło. Sądzonem mu jednak było w ciągu 

 życia wfeoraz inne dostawać się opały. 



Miasta południowej Francyi, sprzyjające żyrondystom i seperatyzmowi po- 

 wstają zbrojnie. Rząd paryski montaniarów, zaciętych centralistów, oparłszy się 

 na ludzie wiejskim, tłumi zajadle rozruchy. Przedewszystkiem usiłuje zdobyć Lyon, 

 gdyż położenie blizkie granicy Francyi tego ludnego miasta zachęca sprzymierzeń- 

 ców i emigracyą rojalistowską, aby się do niego dostać z ofiarowaniem pomocy. Ale 

 szturmy do Lyonu wojsk rządowych, wzmocnionych ludową ruchawką z kilku depar- 



