100 



DZIAŁ. III BOTANIKA. 



Do Częstochowy 12 km zostało. Często je musiał przebywać Ferdynand Karo 

 w różnych porach roku, bo we Florze Częstochowy, przy rozmaitych roślinach, wspo- 

 mniane Rudniki razy kilkanaście. 



Zdaleka widać na Jasnej Górze wyniosłą wieżę polskiej Jerozolimy. Co się 

 skryje za pagórek, to niedługo wyższa wyrasta. 



Już i miasto zaczyna się ukazywać, rozłożone szeroko po lewej stronie drogi. 

 Minął kwadrans, pociąg wtacza się pod most, zbudowany na drodze z miasta do 

 klasztoru Paulinów na Jasnej Górze, a* wy doby wszy się z pod mostu, staje na stacyi 

 kolejowej. 



Okolica Częstochowy, dzięki Ferdynandowi Karo, jest dobrze zbadana pod 

 względem roślinności kwiatowej. Dużo tu przybywa gatunków, nierosnących w oko- 

 licach Warszawy. 



Po krótkim postoju, pociąg rusza w dalszą drogę. Zostało do Granicy 76 km, 

 rozdzielonych na 7 małych stacyj; przeciętnie stacya 11 km. Pierwsza do Poraja 

 największa, około 17 km. Okolica pagórkowata, droga żelazna trzyma się kierunku 

 Warty, podążając w górę rzeki. W dali po lewej stronie drogi, za Wartą, rysuje 

 się na niebie góra, uwieńczona ruinami zamczyska w Olsztynie. Miejscowość ta 

 historycznie i pod względem flory ciekawa, odwiedzana przez wszystkich naszych 

 przyrodników. Przejeżdżam po raz drugi most na Warcie. Przed godziną pod 

 Radomskiem dostałem się z prawego brzegu na lewy, obecnie wracam na brzeg 

 prawy i wkrótce wjeżdżam w lasy obszerne, ale wyniszczone, ciągnące się aż w oko- 

 lice Myszkowa, drugiej stacyi za Częstochową. Choć droga podnosi się coraz wyżej, 

 lasy te jednak są przepełnione wilgocią i kwitnące bagno (Ledum palustre L.) 

 bez końca bieli się pod drzewami. 



Minąwszy Myszków, dojeżdżam do Zawiercia. Wzniesienie nad poziom morza 

 336 m, bo też Zawiercie już leży na wolbromskiej wysoczyźnie, rościągając się wzdłuż 

 od Złotego Potoku do Ojcowa, a wszerz od Zawiercia pod Miechów. Ta wolbromska 

 wysoczyzną, przeważnie na formacyach jurajskich rozłożona, jest najgórzystszą 

 okolicą w Królestwie Polskiem, bo chociaż wierzchołek gór S-to Krzyskich znacznie 

 przenosi 600 m, a żadna z gór wolbromskiej wysoczyzny nie dochodzi do 500 m, ale 

 przestrzeń wysoczyzny jest około 5 razy obszerniejsza od przestrzeni, zajętej przez 

 góry S-to Krzyskie. Stacya kolei dąbrowskiej Wolbrom jest najwyżej umieszczoną 

 stacyą kolejową w Królestwie o 46 m wyżej, niż stacya Zagnańsk w górach 

 S-to Krzyskich. Z wolbromskiej wysoczyzny wody spływają na cztery strony 

 świata. Kromołów leży niecałe 5 km na zachód od Zawiercia. W okolicy Kro- 

 mołowa są źródła Warty, płynącej na północny-zachód i Czarnej Przemszy, dążącej 

 na południowy-zachód. Na wschód od Kromołowa o' 12 km leży miasto Pilica, 

 a w pobliżu źródła rzeki Pilicy, kierującej się na północny-wschód. Z miasta Pilicy 

 13 km do Wolbroma, w okolicy którego znajdują się źródła dwu rzek. Biała 

 Przemsza płynie na południowy-zachód, a Szreniawa zrazu na wschód, potem na 

 południowy-wschód do Koszyc i do Wisły. O 13 km na południe od Wolbroma 

 pod Sołoszową są źródła Prądnika, który, wyrywszy w wapieniach bardzo ma- 

 lowniczy wąwóz, stacza się z wolbromskiej wysoczyzny do Krakowa. Ojców leży 

 w tym wąwozie. Wapienne podłoże, skłon ku południowi, wygrzane skaliste brzegi 

 wąwozu, zastępujące ściany cieplarni, wilgoć dostateczna od Prądnika — oto przy- 



