110 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Liczne strumienie z południowych stoków głównego grzbietu i z północnych 

 stoków pasma granicznego, spadając na dno doliny szczawnickiej, tworzą spory 

 potok górski, podążający dnem doliny ku Dunajcowi. Potok nazywa się Grajcar- 

 kiem, albo Ruską Wodą. Dolina szczawnicka jest całko witem zlewiskiem (bassin) 

 Grajcarka. Przyj ąwszy takie określenie, trzeba górę Bystrzyk i las Kacze zaliczyć 

 do Pienin, chociaż leżą na gruntach szczawnickich z prawej strony Dunajca, a pola 

 włościan szczawnickich przy moście na Dunajcu do doliny krościeńskiej. 



Grajcarek, przepływając wzdłuż dolinę szczawnicką, trzyma się bliżej strony 

 południowej, to jest podnóży pasma granicznego. Dlatego ubocze tego pasma jest 

 bardziej strome, ubocze zaś głównego grzbietu Karpat — łagodniejsze. 



Dolina szczawnicka jest właściwie bardzo obszernym, wąwozem. Mieści ' się 

 w nim siedem wsi: sześć nad Grajcarkiem, siódma nad jednym z bocznych strumieni. 

 Przy ujściu Grajcarka do Dunajca leży Niższa Szczawnica, nazywana przez skró- 

 cenie Niźnią, wyżej nad Grajcarkiem: Miedziuś, Wyższa Szczawnica (Wyźnia), 

 Szlachtowa, Jaworki i Biała Woda na wschodnim krańcu doliny. Wieś Czarna 

 Woda, sąsiadka Białej Wody, leży nad bocznym prawym dopływem. Znany 

 w całym kraju Zakład zdrojowisk szczawnickich rozłożył się nad Wyższą Szczawnicą 

 i na Miedziusiu pod górą Bryj arką wybuchowego pochodzenia. 



Jeden z naszych geologów *) powiada, że mineralne kwaśne źródła szczawnickie 

 (szczawy), a zwłaszcza zawarty w nich dwutlenek węgla są w związku z owym wulka- 

 nicznym terenem. 



Podług tegoż autora, skały wapienne, białe lub czerwone, wspomnionego po- 

 wyżej pasma granicznego (Pienin także) należą do formacyi jurajskiej. Warstwy 

 tych wapieni są zwykle stromo nachylone, a do nich przypierają połamane i powygi- 

 nane warstwy łupków, margli, wapieni i piaskowców, należące do formacyi dolno-kre- 

 dowej i stanowiące najgłębszy poziom właściwych utworów piaskowca karpackiego. 

 Skały jurajskie sterczą rafowało z pomiędzy utworów młodszych i niektóre z nich 

 prawdopodobnie są rzeczy wistemi rafami koralowemi z epoki jurajskiej. 



Główny grzbiet Karpat, zamykający dolinę szczawnicką od północy, utworzony 

 jest przeważnie z piaskowców karpackich i z tego powodu ma florę uboższą, niż wa- 

 pienny grzbiet graniczny. 



Ze główny grzbiet posiada kilka gatunków roślin kwiatowych alpejskich, nie- 

 rosnących na grzbiecie granicznym i w Pieninach, zawdzięcza to wyższemu wzniesie- 

 niu nad poziom morza. Zapoznajmy się ze wzniesieniami ważniejszych punktów 

 doliny szczawnickiej, zaczynając od najniższych. 



Z mapy zakładu wojskowo-geograficznego w Wiedniu wydanej 

 oraz ze sprawozdań Komisy i fizyograficznej w Krakowie okazuje się, że 

 ujście Grajcarka do Dunajca, czyli najniższy punkt doliny szczawnickiej 

 jest wzniesiony nad poziom morza 427 m. 



Niższa Szczawnica 446 m. 



Miedziuś 458 m. 



*) Doktór Zuber. Pamiętnik Towarzystwa Tatrzańskiego. Tom IX. Wycieczka geolo- 

 giczna do Tatr. 



