K. ŁAPCZYŃSK1. Z POWIATU TROCK.EGO DO SZCZAWNICY, 



113 



W Europie środkowej i północnej mniej więcej jednakowe następują zmiany 

 w roślinności, czy się posuniemy ku północy o 1° geograficzny, czy wejdziemy pod 

 górę około 90 m. Więc nasze 838 m równoważą, około stu kilkudziesięciu milom 

 z południa ku północy. Czyli, idąc od ujścia Grajcarka na Kadziowe, spodziewać 

 się można mniej więcej takich zmian w roślinności, jak gdybyśmy odbyli podróż 

 z Litwy do północnej Finlandyi. A wiemy już z rozdziału II-go, że przeciętnie 

 prawie co ćwierć mili przypada granica rozmieszczenia jednej z roślin kwia- 

 towych. 



Opad atmosferyczny roczny w Warszawie 560,2 mm. 

 ,, ,, ,, w Krakowie 645,4 mm. 



,, ,, ,, w Szczawnicy 785,6 mm. 



Cyfra to znowu dla flory doliny szczawnickiej pomyślna, bo obfite podlewanie 

 rzecz ważna dla roślin. 



Prócz znacznej różnicy wzniesień i obfitego podlewania, korzystnemi dla flory 

 doliny szczawnickiej warunkami są jeszcze: wapno pasma granicznego i dobra 

 osłona od północnych wiatrów, bo główny grzbiet karpacki. 



Szerokość geograficzna Szczawnicy 49° 25'. 



Długość od Greenwich 20° 30'. 



Załatwiwszy się pokrótce z ogólnemi wiadomościami o dolinie szczawnickiej, 

 opowiem pobieżnie o roślinności kwiatowej. Posuwać się będę od dna doliny ku 

 szczytom gór, nieraz odstępując od tej kolei, bo gdy np. będę rozpatrywał rośliny 

 błotne nad Grajcarkiem, to już zajdę z niemi aż na najwyższe młaki, czyli gór- 

 skie błota, a potem znowu wrócę na dno doliny, aby oglądać wiejskie chwasty. 

 Zaczynam. 



Z powodu dużych spadków uboczy gór i strumieni górskich, po każdym 

 ulewnym deszczu spadłe wody prędko zbiegają na dno doliny. Grajcarek wzbiera 

 gwałtownie, tocząc ułamki skał i zaokrąglając ich krawędzie, Wkrótce po ulewie 

 wody potoków opadają i wszystko wraca do zwyczajnego stanu. 



Ponieważ Grajcarek i jego większe dopływy przeprowadzać muszą: raz małą 

 ilość wód zwyczajnych, a innym razem wielką masę wód burzowych, więc każdy 

 potok wyrobił sobie dwa łożyska: zwyczajne i dla wielkich wód przeznaczone. 

 W czasie pogody pierwszem spływają zwyczajne wody doliny ku Dunajcowi, a ło- 

 żysko drugie, w tej porze suche, nieraz dziesięćkroć szersze od pierwszego, zalegają 

 różnej wielkości zaokrąglone kamienie. Widok to nietylko w Karpatach, ale we 

 wszystkich górach pospolity. Ta kamienista płaszczyzna szerokiego łożyska, jak- 

 kolwiek na powierzchni zupełnie osuszona promieniami słońca, kryje przecież pod 

 kamieniami dostateczne zapasy wilgoci, żeby ciągle kusić rośliny do osiedlania się 

 na tych niepewnych stanowiskach. Wody deszczowe ułatwiają kolonizacją, znosząc 

 na dno potoków razem z kamieniami mnóstwo nasion z gór okolicznych. 



Całe rzesze odbywają próby; dobry skutek osięgają tylko rośliny, na dłuższą 

 kąpiel wytrwałe. Więc sterczą z pomiędzy kamieni rdesty, sity, uczepy (Bidens), 

 jaskier rozłogoioy (K,anunculus repens L.), przetacznik bobowniczek (V er oni ca 

 Anagallis L.), błotnica pospolita (Triglochin palustre L.) i t. d. 



W sąsiedztwie wikliny spłaszczonej (Po a compressa L.) rosną czterech 

 gatunków loierzbówki (Epilobium palustre L., parviflorum Schreb., roseum 



Pam Fizyogr. Tom XII. Dział III -15 



