116 



DZIAŁ III. BOTANIK \. 



Nie rośnie tu rozprzestrzeniony w Warszawie w ostatnich czasach rumianek 

 bezpromieniowy (Matricaria dis co i de a DC), ani dawniejsza Galynsogaea 

 parviflora Cav. 



Niema rozrodzonej na Litwie marzy mięty jednostronnej (Elscholtzia cri- 

 stata Willd.), ani utrapienia P 'odola rzemienia kolczastego (Xantium spin o sum 

 L.). Drugą podolską plagę: hebd (Sambucus Ebulus L.) zebrałem na miedzy 

 w Krościenku. Niewiele go rośnie, więc karpackiemu rolnikowi nie daje się we 

 znaki. Komosa strzałkoioata (Chenop odium Bonus Henricus L.) częściej 

 się spotyka na dolinie szczawnickiej, pod płotem, lub w górach koło szałasów, niż 

 w Królestwie. 



Przy wsiach obszerne sady; najwięcej w nich śliwek węgierek. Pod owoco- 

 wemi drzewami lodzisz żałobny (Geranium Pheum L.) przypomina Ojców. 

 Jarzmianka większa (Astr ant i a major L.), rzadkość w wielu miejscach kraju, 

 tutaj nietylko w sadach, ale wszędzie rozrodzona. Dzwonek wielkokwiatowy (Cam- 

 p a nul a Trachelium L.), nad średnią Wisłą lasów się i zarośli pilnujący, tu 

 się wsi i sadów nie lęka. Lędźwian leśny (Lathyrus silvestris L.) także pod 

 śliwami rozpościera swoje powabne, czołgające się łodygi, obok biedrzeńca iciel- 

 kiego (Pimpinella magna DC) i świerzabka korzennego (Chaerophy 11 um 

 aromaticum L.). 



W miejscach wilgotniej szych sadów spotkać można tawline zwyczajną (Spi- 

 raea Ulmaria L.), dzięgiel (Angelica silvestris L.), śnitke (Aegopodium 

 Podagr aria L.) oraz lepieznik pospolity (Petasites offićinalis Mn cli.). 



W sadach pod płotami bez czarny (Sambucus ni gra L.) przypomina się 

 swoim ostrym zapachem. 



Wszelkie owoce później dojrzewają w górach, niż na równinach. Dnia 

 10 sierpnia jeszcze góralki z Obidzy przynosiły do Szczawnicy wiśnie i trześnie. 



Przy kościołach doliny szczawnickiej stoją lipy, a przy chatach ulubione gó- 

 ralom jarzębiny i jesiony. Te ostatnie hodują nietylko dla przyjemności, ale i dla 

 użytku. W lecie z okrzesanych od dołu jesionu gałęzi góral obłamuje liście i ob- 

 fite pęki nasion, suszy je i w zimie karmi niemi owce i kozy. 



Prócz sadów i ogrodów warzywnych, trafiają się przy chatach małe ogródki, 

 w których dziewczęta hodują trochę kwiatków. 



Staruszka, Maryanna Homerska, lekarka ludowa, mieszkająca w Wyższej 

 Szczawnicy za Grajcarkiem, posiada wyłącznie leczniczy ogródek. Na maleńkiej 

 przestrzeni rosną różne zioła lecznicze: mięta, rumianek, maruna, ruta, boże drzewko, 

 cząberek, melissa, lek na oberwanie, jak mnie uczyła Homerska, koper, lek na 

 uroki, kolendra, lek na kolki. 



Lubczyk (Levisticum officinale Koch.=Ligusticum Levis ticum L.= 

 Leyisticum p aludapifolium Asch.), zadawany na Ukrainie na wzbudzenie 

 wzajemności serdecznej, u Homerskiej jest tylko lekarstwem na otrzęsienie. Ro- 

 ślina to południowej Europy. Na Podolu, rozsiawszy się z ogrodów, niekiedy dzi- 

 czeje. W Królestwie, jak zaznacza Prodromus Rostafińskiego, była także znale- 

 ziona w stanie zdziczałym w Koninie przez Baenitza. 



Sal via Sclarea L. ma być, podług Homerskiej, także lekiem na otrzę- 

 sienie, a polej (Men tli a Pulegium L. jest lekiem na zaciśnienie. 



