K. ŁAPCZYŃSKI. Z POWIATU TROCKIEGO DO SZCZAWNICY. 



117 



Najciekawszą ze wszystkich roślin maleńkiego ogródka, przypominającą apte- 

 czkę Wojszczanki w Panu Tadeuszu jest Onicus benedictus L., dawniej na- 

 zywany Oarduus benedictus, co spolszczywszy, będzie kardybenedykt. Tak tę 

 roślinę po staroświecku uazywaHomerska. U Mickiewicza benedykta karda. 



Tu miejsce wspomnieć o parku przy górnym zakładzie zdrojowym i o parku 

 na Miedziusiu. Oba należą, jak i zakład leczniczy, do Akademii Umiejętności 

 w Krakowie. Drzewa z miejscowych lasów oraz krajowe, do szczawnickiej flory 

 leśnej nienależące, pr żytem niektóre zagraniczne, rosną w parkach szybko i bujnie. 

 Na Miedziusiu, na miejscu dzisiejszych pięknych drzew, pamiętam przed 30-tu 

 paru laty pastwisko, na którem nie było ani jednego krzaczka. Drzew najwięcej 

 posadzono miedzy 1861 i 65 rokiem, chociaż i później przybywały. Dziś, przy 

 odpowiedniej wysokości, niektóre pnie, o 1 m nad ziemią, mają obwody następują- 

 cych wymiarów: Pinus strobus 0,8 m; jarzębiny, jawory i świerki 1,1 m; lipy, 

 modrzewie, klony i jesiony 1,2 m; brzozy 1,4 m; akacye (Rob i ni a) 1,5 m. 



Na miejscu górnego zakładu zdrojowego przed 50-ciu kilku "laty, jak wiem 

 z wiarogodnego opowiadania, było pole. Pierwsze budynki przy kwaśnych źródłach 

 od dawna znanych, stawiał 3ozef Szalaj w 1839 roku. Najstarsze drzewa parku 

 były sadzone mniej więcej w owym czasie, w żadnym razie nie wcześniej. Dziś 

 niektóre pnie o lm nad ziemią mają obwody: jawory 1,5 m; brzozy i klony 1,6 m; 

 jesiony 1,9 m; świerki 2,1 m; modrzewie 2,2 m; topole piramidalne 2,3 m. 



W borku świerkowym, przy domach „Brat" i „Siostra" zasadzonym przed 

 20-tu, laty niektóre pnie o 1 m nad ziemią mają obwodu 0,8 m. 



Z wielkiej liczby krzewów, utrzymywanych w parkach, jeden tylko bez kora- 

 lowy (Sambucus racemosa L.) porzucił opiekę ogrodnika i rozpoczął dziki 

 żywot, rozsiawszy się w pobliżach parku na Miedziusiu. 



Nic dziwnego; należy do flory sąsiednich Pienin i lasów szczawnickich, więc 

 i na" Miedziusiu jest jakby u siebie w domu. 



Ogrodnik górnego zakładu może się pochlubić setkami róż. Sztamy po więk- 

 szej części wyszukane zostały na miejscowych miedzach i w lasach okolicznych 

 (Rosa canina L.). 



Bardzo wiele roślin zielnych, o których będzie mowa przy zaroślach i lasach, 

 rośnie w parkach w stanie dzikim. 



Ponad wsiami i sadami, na niższych uboczach pasma granicznego i głównego 

 grzbietu Karpat ciągną się kamieniste uprawne pola, należące w całej dolinie 

 szczawnickiej, z małym wyjątkiem, do górali, albo w ostatnich czasach do żydów.*) 

 Rozdrobnienie własności rolnej dochodzi do ostatecznych prawie granic na szczaw- 

 nickiej dolinie. Gdyby choć każdy gazda miał w jednem miejscu cały swój ka- 

 wałek ziemi, ale to skutkiem kupna, wian, działów spadkowych i zastawów po- 

 siada w kilku, czasem w kilkunastu miejscach różne skrawki i kawałeczki gruntu, 

 •często o kilka kilometrów odległe jeden od drugiego. Na przechadzki z jednego 

 pólka na drugie właściciel i jego robotnicy marnują mnóstwo czasu, a nawóz 



*) Żydzi, chociaż obecnie dużo gruntów ornych i polan wykupili w Karpatach, nigdzie 

 nie zajmują, się sami robotami gospodarskiemi. 



