118 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



trzeba rozwozić daleko. Stosunek długości granicy do powierzchni posiadanej 

 ziemi ogromny. 



Pilnowanie całości swoich granic ułatwiają tutejszemu gazdzie kamienie, 

 które wyrzuca na blizką granicę z małego pólka. 



Chociaż na wiosnę śniegi tu później, niż na równinach topnieją, źe jednak 

 grunt pochyły i kamienisty prędzej obsycha, więc siew jarzyn prawie współcześnie 

 się odbywa na dolinie szczawnickiej i na równinach. 



W maju dużo się sadzi kartofli, czyli gruli, głównego pożywienia górali. 



Pierwszą połowę czerwca zajmuje bardzo staranne ręczne ich okopywanie. 



W drugiej 2 3 °ł° w i e czerwca pierwszy sprzęt koniczyny. Staje po polach 

 mnóstwo ostreioek, to jest wbitych w ziemię młodych świerków, u których pozo- 

 stawiono tylko nasady odrąbanych gałęzi. W te jakby koszyki wkłada się świeżo 

 skoszona koniczyna i ostrewki przemieniają się w zielone koniczynowe kolumny, 

 bardzo prędko obsychające na wietrze. A śpieszyć się potrzeba, bo deszcze 

 częste. 



W pierwszej połowie lipca zbiera się siano w sadach i na niżej położonych 

 polanach, przy tern suszą się dla kóz i owiec na zimę liście i nasiona jesionów 

 i liście białej olchy, o której będzie mowa, gdy przyjdzie kolej opowiadać o za- 

 roślach. 



W drugiej połowie lipca sprzęt siana na wyższych polanach. 



Cały sierpień żniwa na niższych polach i sprzęt siana na najwyższych pola- 

 nach, a przy końcu miesiąca sprzęt potrawu w sadach. 



We wrześniu jeszcze żniwa w najlepsze i drugi sprzęt koniczyny. 



W październiku wykopywanie kartofli i siew oziminy w kartofliskach, albo 

 niekiedy na świeżym nawozie. Dlatego siew tak spóźniony, źe ozimina wcześniej, niż 

 siano, jak mnie góral objaśniał, wyprzeje pod wielkiemi tutejszemi śniegami, które 

 wcześnie spadają i nieraz leżą na niezamarzniętej ziemi przez całą zimę. 



W listopadzie kończą się roboty rolne, nastaje zima, myśleć trzeba o zarobku, 

 bo najczęściej własnego chleba nie starczy. 



Na wiosnę sianie jarzyn, w maju sadzenie kartofli, w pierwszej połowie 

 czerwca ich okopywanie i t. d. w kółko, znowu tak samo obraca się Ixion, 

 w koło wpleciony, starożytny symbol rolnictwa. 



Góral doliny szczawnickiej wcale nie jest zacofanym rolnikiem, sieje dużo 

 koniczyny czerwonej i bardzo racyonalnie urządza stosy kompostu, przekładając 

 nawóz cetyną, to jest posiekanemi gałązkami świerków. I to jest postępem rol- 

 nym, źe wprowadził oziminy, których wcale nie siał przed 30-tu laty w Szczaw- 

 nicach. 



Pola, blizko wsi położone, nigdy nie ugorują, a obsiewają się w najrozmait- 

 szym płodozmiennym porządku. Zebrałem wiadomości o takich rotacyach: 



A. 1) Na nawozie kartofle (grule). 2) Jęczmień z koniczyną czerwoną 

 (jarżec z koniczem). 3) Koniczyna. 4) Koniczyna. 5) Żyto ozime. 6) Owies. 



B. 1) Na nawozie ^kartofle, 2) Jęczmień z koniczyną czerwoną. 3) Koni- 

 czyna. 4) Połownik (jarzec z owsem na placki). 5) Owies. 



C. 1) Na nawozie groch. 2) Kartofle. 3) Żyto jare, lub pszenica jara. 

 4) Połownik. 5) Owies. 



