126 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



zdrojowisk niepodobieństwem było wywieźć belkę z powodu niedostępnych bez- 

 droży. Były całe ostępy, nieznające siekiery. Świerki, jodły i buki dorastały 

 niebywałych gdzieindziej rozmiarów, tylko wichry górskie zajmowały się trzebieżą, 

 ale powalonych drzew nikt nie uprzątał. To też w głębokim cieniu, u stóp wy- 

 biegły ch pni, leżały wszędzie próchniejące olbrzymie kłody, otoczone gęstwiną pa- 

 proci. Te niedostępne wąwozy były to istne mickiewiczowskie mateczniki, jeszcze 

 od litewskich wspanialsze, bo rozłożone na górach, urozmaicone gdzieniegdzie ska- 

 łami i ożywione szumem strumieni, spadających po piaskowcach karpackich. 



Dziś już znikły te ostępy. Przerobione na deski przez tartaki parowe po- 

 jechały koleją do Niemiec. Prawie wszędzie w szczawnickich lasach iglastych 

 więcej teraz sterczących pniaków, niż drzew, bo do miejsc na j niedostępnie] szych 

 samorodni inźenierowie potrafili drogi przeprowadzić. Dziś, chcąc duże iglaste 

 lasy karpackie zobaczyć, trzeba, minąwszy pieńki szczawnickie, iść dalej ku wscho- 

 dowi, bo w lasach hrabiego Stadnickiego, rozpostartych nad Szlachtową, Jawor- 

 kami i Czarną Wodą, jeszcze się nie zjawiły tartaki. Największe lasy, jak to 

 i na odręcznym szkicu gór widać, okrywają górę Kadziową i jej sąsiadki. Lasy 

 to wyłącznie świerkowe, bardzo piękne, ale bez tej dzikiej grozy, jaką niedawno 

 temu miały lasy szczawnickie. Wprawdzie, kto ich nie widział przed otwarciem 

 drogi żelaznej leluchowskiej , temu się i dziś wspaniale przedstawiają, bo przysło- 

 wie mówi: „lepsze pańskie ostatki, niż szlacheckie dostatki". 



Lasy szczawnickie były leśnym magnatem, a ostatkami pańskiej fortuny są 

 niezniszczone jeszcze lasy bukowe. Do ich majestatu to się przyczynia, że 

 w Dzwonkówkach (proszę spojrzeć na szkic) łączą się i tworzą jednę całość z la- 

 sami obidzkiemi, rozłożonemi na północnych uboczach głównego grzbietu. W la- 

 sach obidzkich także ocalały do czasu lasy bukowe, bo i tam cała zawziętość pił 

 parowych skierowana ku jodłom i świerkom. 



Prócz buku, jodły i świerku, głównych przedstawicieli drzewnej flory doliny 

 szczawnickiej, bardzo rzadko spotyka się wśród lasów osinę, jarzębinę, jawor, cze- 

 remchę, albo iwę. 



Dębów zupełnie niema, brzóz także, z wyjątkiem sadzonych w parku. Każda 

 góralka doliny szczawnickiej, wracając z jarmarku w Krościenku, niesie kupioną 

 miotłę brzozową. 



Sosen w lasach doliny szczawnickiej niema, ale prócz sadzonych w parkach, 

 kilka sztuk dziko rośnie nad samem łożyskiem Grajcarka, na Miedziusiu. Jakby 

 dla przeciwieństwa tak nizko się usadowiły, bo w Pieninacb, graniczących z do- 

 liną szczawnicką, rosną tylko na najwyższych szczytach skał. Na czubku Sokolicy 

 jest ich kilka. 



W lasach, wśród Pienin rozłożonych, lip dosyć, na dolinie szczawnickiej wi- 

 działem tylko sadzone. 



Krzewy, wyliczone przy zaroślach, trafiają się po lasach, a prócz tego mnó- 

 stwo malin, mianowicie na rąbaniskach. A że i poziomek wielka obfitość, więc 

 gościom szczawnickim nie zbywa na jagodach. 



Prócz poziomek, licznie rozrodzone są w lasach rośliny zielne, wspólne lasom 

 karpackim i mazowieckim: szczatoik zajęczy (Oxalis Acetosella L.), kopytnik 

 Asarum europ a cum L.), majotvnik dwidistny (Majanthemum bifolium 



