A. ZALEWSKI. O ROŚLINNOŚCI Z OKOLICY TYKOCINA. 



183 



zarośli spotyka się tu i owdzie: wilcze łyko (Daphne Mezereum), kluczyki, śniedki 

 (Gagea), ziarnopłony (Ficaria), fiolki i inne zioła. Największa z kęp nazywa się 

 „Grąd", druga — „"Wysoki Grądek". 



Po obudwu stronach podmokłej niziny nadnarwiańskiej wznosi się nieco wyższa 

 płaszczyzna, usiana pojedyńczemi pagórkami piaszczystemi, porośniętemi przewa- 

 żnie sośniną, w miejscach po powycinanych lasach karłowatą. Ziemia średnio uro- 

 dzajna, przeważnie piaszczysta, z małą przymięszką gliny, która stanowi tu wła- 

 ściwie podkład, występujący w wielu miejscach z pod czystego piasku w postaci 

 małych pagórków. Na tych właśnie pagórkach, wśród pól rozrzuconych, rośnie tu 

 w znacznej ilości podbiał pospolity (Tussilago Farfara), roślina charakterystyczna 

 dla przestrzeni gliniastych. Ze zbóż sieją tu przeważnie żyto, często jednak 

 i pszenicę. 



Lasów znacznych nigdzie tu niema, wszystkie znikły, z powodu licznych 

 fabryk, z których jedna, najbliższa, w Choroszczy używa wyłącznie drzewa na 

 opał. Lasków mniejszych jest sporo, przeważnie sosnowych. Laski brzozowe zda- 

 rzają się także na piaskach o podkładzie gliniastym. W miejsacch nizkich znaj- 

 dują się liczne laski olszowe, podszyte grabiną, leszczyną, szakłakiem, malinami 

 i innemi krzewami. Tu i owdzie w tych laskach występuje osina (Populus trc- 

 mula). Świerk zdarza się tylko pojedynczo, rozrzucony po sosnowych borach. 



Cała powierzchnia ziemi tutejszej okolicy usiana jest wielką ilością głazów 

 narzutowych średniej i drobnej wielkości, a pomiędzy niemi wznoszą się tu i owdzie 

 ogromne bryły kilkometrowej wysokości. Miejscami widzieć tu można małe pa- 

 górki, złożone całkowicie z grubego żwiru, mniej więcej wielkości orzecha. 



Tak same Zędziany, jak i okoliczne wioski, są zamieszkałe przeważnie przez 

 drobną szlachtę, majątkowo nieróźniącą się wcale od włościan, którzy stanowią 

 mniejszość tutejszych mieszkańców. W Zędzianach prawie czysta szlachta, razem 

 około 70 domów. Lud wogóle biedny, tylko po kilku w każdej wsi zamożniej- 

 szych. W języku i wyrażeniach szlachty i włościan istnieją niejakie różnice, przy- 

 tern pierwsi przeciągają mocno przedostatnią zgłoskę. Szlachta jest prawie bez 

 wyjątku wielce kłótliwą, pieniaczą, bezustannie się procesującą o najdrobniejsze 

 rzeczy, jak naprzykład o gruszę na miedzy i t. p. (Znaczna część z powyższych 

 szczegółów została mi udzielona przez p. J. Morozewicza, magistra nauk przy- 

 rodniczych). 



Z rzadszych i ciekawszych roślin okolicy Zędzian wypada mi wymienić 

 następujące: Eąuisetum pratense, Lycopodium Selago, L. annotinum, Polysti- 

 chum cristatum, Gagea pratensis, Typha a,ngustifolia, Potamogeton lucens, Ca- 

 rex ericetorum, C. distans, Cyperus flavescens, Salix livida, S. nigricans, Myosu- 

 rus minimus, Corydalis solida, Viola stagnina, Polygala comosa, Sedum bolo- 

 niense, Epilobium roseum, Posa tomentosa var. venusta, Gentiana Amarella var. 

 uliginosa, Polemonium coeruleum, Myosotis hispida, Elscholzia cristata, BrunelJrt 

 grandiflora i Campanula glomerata for. speciosa. 



