212 



DZIAŁ III. ZOOLOGIA. 



Redtenbacher podaje wprawdzie gatunek scabriusculus, jako owad 

 z pod Wiednia, ale źe cechy są podane mylnie, więc wnosić wypada, że to jakiś 

 inny owad. Notuje mianowicie Pedtenbacher: pokrywy z odbłyskiem metalicznym, 

 czego nawet odmiany scabriusculus nie posiadają. „Nogi czerwone" ma tylko 

 jeden erythropus, ale ten zaledwie na brzegu pokryw ma metaliczny odcień r 

 bardzo słaby. Znajdowałem C. scabriusculus w Opolu w lubelskiem i koło 

 Nałęczowa, był on cokolwiek inny, niż podolski. 



Te, które znalazłem w Poturzycy, odznaczały się wielkością i rysunkiem, 

 lecz źe ich nie posiadam, gdyż, niezwracając uwagi, nie zachowałem ich, nie 

 mogę twierdzić, czy to nie była jaka ze znanych odmian. 



Piaskowce, tęczniki i szczypawki są to owady pożyteczne, gdyż niszczą 

 dużo liszek i pędraków. Doskonały owad nie przynosi tyle pożytku, żyje bowiem 

 daleko krócej (najdłużej 7 miesięcy), niż sama gąsienica. Ta zaś daleko więcej 

 wyniszcza szkodników: raz dlatego, źe żyje lat 4, powtóre, że jest bardzo żar- 

 łoczna. 



Ci cin delie niszczą dużo much i, jako doskonałe owady, są zajęte (szcze- 

 gólniej w dnie skwarne) ciągle chwytaniem i pochłanianiem swego łupu. Tęczniki, 

 zwłaszcza Calosoma sycophanta, niszczą dużo liszek szarej ćmy topolowej. 

 Ich gąsienice są bardzo żarłoczne, nieraz spadają z pni drzew tak najedzone, że 

 się ruszać nie mogą. 



Tęczniki są to owady, pojawiające się gromadnie w jednej i tejże samej* 

 miejscowości co lat 4, a jak" w okolicach Warszawy 'w latach, na cyfrę parzystą 

 zakończonych. 



W zbiorze pana Makowieckiego jest tylko Calosoma inąuisitor, uwija- 

 fąca się w lasach dębowych i niszcząca także liszki ćmy topolowej. 



W roku 1888 rozmnożyły się bardzo licznie i wtedy zdarzyło mi się znaleźć 

 jednę sztukę w Warszawie na ulicy Trębackiej. 



Szczypawki (Carabus) trzymają się głównie lasów i żyją w pniach zmur- 

 szałych. Wyniszczają dużo liszek i pędraków. 



Z dalszych rzędów Carabidów większość jest drapieżna i karmi się źywemi 

 owadami, lub mięsem świeżo zdechłych drobnych kręgowców. Wyjątek wszakże 

 stanowią: łokoś, zabrus (grubosz) Pelor i cały zastęp gatunków skorobieźka 

 (Amora). Te wszystkie są roślinożerne. Zabrus jest stanowczo szkodliwym, gdyż: 

 niszczy dojrzewającą pszenicę i jeżeli licznie się pokaże, dokonywa wielkiego spu- 

 stoszenia w ziarnie. Czasem niemal na każdym kłosie pszenicy znaleźć można 

 jednę sztukę. 



Szkodliwość, pomimo licznego pojawienia się łokosia, zależy od pory dojrze- 

 wania pszenicy, gdyż zbyt zielonego lub dojrzałego ziarna wcale nie rusza. Że ło- 

 koś jest szkodliwym, stwierdziłem to sam, będąc na Szląsku górnym; 6 okazów 

 zabrusa zamknąłem w pudełku -z kłosem, pełnym pszenicy. W przeciągu 8 godzin 

 wyjadły 30 ziarn, to jest niemal połowę kłosa. 



Co się tyczy grubosza (Pelor), to natury jego nie badałem, jwiem tylko, że 

 się żywi ziarnem roślin trawiastych, oprócz tego niszczy owady. 



Sam nie znajdowałem go w gub. podolskiej. Na bardzo wielką ilość natrafiłem 

 w okolicy Symferopola, pod kamieniami. 



