216 



DZIAŁ III. ZOOLOGIA. 



gatunek Oopris bispanus, za to w Europie południowej na wschodzie brak go 

 zupełny. Znajdowałem na Kaukazie księźycoroga (Copris lun ar i s). Kiczem 

 się nie różni od naszego. 



Podana przezemnie liczby w gub. podolskiej gat. copridów nie jest zupełnie 

 ścisłą, gdyż niektóre gatunki, jak: Onitis Damoetas podobny do O. 01ivieri, 

 tylko mniejszy i bardziej pękaty, oraz Onitis. moeris, a także poświętnik 

 Ateuchus sacer zdarzyło mi się w suchym stanie znaleźć koło stacyi dr. żel. 

 poł.-zach. Eozdelnej. Prawdopodobnie są one tylko przylotne i oczywiście w gub. 

 podolskiej się nie mnożą, z powodu nieodpowiedniego klimatu, są bowiem przyzwy- 

 czajone do aury cieplejszych krajów. 



O Aphodiusach (plugawkach) nie rozpisuję się, gdyż są one^ rozsadzone na 

 całej przestrzeni Europy, nawet w Afryce północnej natrafić można na nasze naj- 

 pospolitsze gatunki, które niczem się między sobą nie różnią. Poprzestanę na 

 tern, że liczba gatunków, znajdujących się w gub. podolskiej, dochodzi do 80. 



Geothrupidae (krówki). Oprócz naszych 5 gatunków krówki, jak: Greo- 

 thrupes s t er corarius, var. spiniger, mutator, silvaticus i vernalis 

 vel autumnalis, żyje jeszcze w gub. podolskiej odmiana ostatniego: var. purpu- 

 rascens, różniąca się od właściwego gatunku większą ilością wyraźniej szych fał- 

 dek na elitrach i silnie złoto-zieloną barwą. 



Wogóle wszystkie krówki podolskie posiadają żywsze kolory, niż nasze. 

 Geothrupe s mutator, który u nas jest pod spodem tak samo, jak stercora- 

 rius, niebieski, wg. podolskiej barwę spodu ciała ma oliwkowo-zieloną, z odbłyskiem 

 z łocisto-purpur owy m , po wierzchu też jest innej barwy. Nasz jest z wierzchu 

 prawie matowy i niemal czarny, gdy podolski posiada odbłysk oliwkowo-zielony. 



Bolboceras unicornis i Odonteus mobilicornis są w gub. podolskiej 

 częstsze, niż u nas. W zeszłym roku zdarzyło mi się na Saskiej Kępie znaleźć 

 samicę Odonteus mobilicornis. 



"Wszystkie copridy, jako też aphodiusy i geothrupesy nagryzają korzenie ro- 

 ślin na miejscu, gdzie się pod gnojem wylęgły. Gąsienice krówek, ryjących bar- 

 dzo głębokie, prostopadłe kanały w ziemi, skoro nie natrafią na tej głębokości na 

 odpowiednią glebę, ryją długie kanały, równe średnicy ich ciała, aby się przedo- 

 stać do korzeni roślin, które silnie uszkadzają i obżerają. 



Wypada mi się dłużej zastanowić nad orzelem (Lethrus), owadem bardzo 

 ciekawych kształtów. Jest to owad, g. podolskiej właściwy, przez niektórych nawet 

 podolicus nazwany, choć i w innych krajach się też znajduje, jak naprzykład 

 w Węgrzech i w Turcy i północnej. Wł. hr. Dzieduszycki podaje go, jako miej- 

 scowego w okolicach Sokala (Poturzyca) oraz z prawej strony Dniestru. Nie 

 wiem, czy z lewej strony Sanu się znajduje. Podług Redtenbachera, owad ten na 

 Węgrzech niszczy korzenie latorośli winnej. Nie podaje wprawdzie Eedtenbacher, 

 czy to gąsienica nagryza winną latorośl, czy też sam doskonały owad. Pierwsza 

 prawdopodobnie jest szkodliwszą, niż sam owad. To pewnem jest, że orzeł 

 za pomocą swych potężnych szczęk ryje głębokie przewody w ziemi i prawdopo- 

 dobnie w krajach, gdzie winorośli niema, niszczy korzenie innych roślin. W zbio- 

 rze pana Makowieckiego jest bardzo ładna i dobrze zakonserwowana parka 

 orzelów. 



