A. ZALEWSKI. Z DZIEDZINY STAROŻYTNlCTWA. 



3 



Dwie przedostatnie miejscowości muszę polecić szczególniejszej uwadze na- 

 szych starożytników z rzemiosła. Jeziora, ponad któremi rozciąga się wzgórko- 

 wata, piaszczysta okolica, są stosunkowo do innych jezior tutejszego kraju dosyć 

 płytkie, w najgłębszych miejscach nieprzenoszące 7 do 10 łokci, przeważnie je- 

 dnak, szczególniej jezioro Bliźne, daleko płytsze. Otóż bliżej południowego końca 

 ostatniego jeziora (którego dno mocno błotniste), znajduje się mnóstwo przegni- 

 łych palów dębowych, wbitych w ziemię i zanurzonych całkowicie pod wodą. Są 

 one przyczyną, że rybacy nie mogą w odpowiednich miejscach zapuszczać swoich 

 wielkich sieci, chociaż, jak mi mówiono, wiele z tych okrąglaków już wydobyto 

 i spalono. Jeziora Orszulewskie i Bliźne oddzielone są od siebie nizką, szeroką 

 smugą łąk torfowych, zasypanych w części piaskiem przez fale jeziorne. "W da- 

 wnych czasach, gdy poziom wód był wyższy, niż obecnie i zanim się wytworzyła 

 torfowa powłoka z przegniłych części roślin, oba jeziora tworzyły jednę obszerną 

 całość, tak wielką, jak cała ich przestrzeń wraz z otaczaj ącem i je moczarami. 

 Dwie miejscowości pod nazwą Słupie, leżące na wschodnim brzegu większego 

 jeziora, każą nam domyślać się, że miano to ma wiele łączności ze słupami, znaj- 

 dowanemi w jeziorach. 



Podług mego zrozumienia rzeczy, nazwa ta (Słupia, a właściwie Słupie, — 

 końcówka pierwszej jest na nowożytny sposób przerobiona) była dana pierwotnie 

 jezioru (dodziśdnia nazywanemu także Słupskiem), a dopiero z jeziora przenio- 

 sła się na sąsiednie osady. Tak więc jezioro od znajdowanych w niem słupów 

 zostało nazwane Słupiem, a gdy w późniejszych wiekach część jego południowa 

 oddzieliła się od głównej masy wód torfiastą smugą, nazwa Słupie (a później 

 przezwisko „Słupskie", „Orszulewskie", już od osad pochodzące) pozostała nadal 

 przy większem jeziorze, a mniejsze zostało nazwane „Bliźnem", „Bliźniem", lub 

 „Bliźnem", jako bardzo blizkie, lub z jednej całości początek biorące. Dziś 

 to ostatnie jezioro bywa w okolicy nazywane „Szczutowskiem", lub „Blizieńskiem", 

 od osad, nad niem rozsiadłych, Szczutowa od zachodu, a Bliźna od wschodu. Ta 

 druga jednak osada musi być znacznie starszą i pochodzi wprost od dawnej na- 

 zwy jeziora. Otóż słupy wspomniane, głęboko w dno jeziora wbite i ściśle z niemi 

 związana nazwa tego ostatniego, każą mimowolnie przypuszczać, że na jeziorze 

 istniały niegdyś budowle nawodne, po których pozostały dodziśdnia, jako je- 

 dyne widoczne ślady, te właśnie kłody, będące przeszkodą dla miejscowych ryba- 

 ków w ich straszliwie niszczy cielskiem gospodarstwie rybnem. Słupy, jak już po- 

 wiedziałem powyżej, są widoczne dzisiaj w jeziorze Bliźnem od południowo-za- 



brzyńskiej", ogłoszonej w „Bibliotece Warszawskiej" z r. 1861, t. III, badacz ten wymienia 

 kilkanaście miejscowości, w których znajdowano groby z czasów przeddziej owych. Stanowisk 

 tych najwięcej w okolicy, położonej na północ i na północo-zachód Dobrzynia nad Wisłą, 

 a mianowicie przy wsiach: Bachorzewie, Zarzeczewie, Szpetalu, Zadusznikacb, Nowej Wsi, 

 Olesznie, Dyblinie, Wierznicy, Cholinie i Lenin. Dalej w stronę Dobrzynia nad Drwęcą, po- 

 pielnice odkopywano: nad brzegami rzeczki Rwica w Chojnie, i Stabmierzu, we wsi Mazow- 

 szu, w Nowogrodzie i wogóle wszędzie, w miejscowościach, odznaczających się ziemią najnro- 

 dzajniejszą. W okolicy Rypina znajdowano urny we wsi Ko walkach (str. 237). 



