A. ZALEWSKL Z DZIEDZINY STAROŻYTNICTWA. 



5 



przykład winorośl (w Osieku), lub żarnowiec (Skrwilno) na paszę dla zajęcy, lecz 

 zdarza się tylko wyjątkowo, ażeby szczyt jego przewracano pługiem. To ostatnie 

 ma jednak niestety miejsce w Żąłem, gdzie grodzisko, tak zwany Kopiec, nad 

 jeziorem tegoż imienia, należy do włościan. Coś jeszcze gorszego dzieje się wMo- 

 kowie, gdzie grodzisko jest całkowicie rozorane przez pana dziedzica. 



Poniżej wyliczę główniej sze grodziska w ich przyrodzonym porządku, poczy- 

 nając od zachodu ku wschodowi i od pogranicza ku środkowi kraju. 



1. Pod Młyńcem w stronie Józefowa, w parowie rzeczki, wpadającej do 

 Drwęcy. Grodzisko to widziałem tylko z pewnej odległości, gdyż nie mogłem go 

 zwiedzić z dwu przyczyn, popierwsze, że byłem oddzielony od niego głębokim 

 moczarem, a po drugie, że już była bardzo późna godzina, kiedy przez okolicę 

 owę przebiegałem. 



2. Przy wsi Świętosławiu, także z daleka tylko widziane. 



3. W Zębowie (nieco na zachód Świętosławia) znajduje się wielkie, podłu- 

 żne, a dośó wązkie wzgórze, bez zagłębia pośrodku, znamiennego dla wszyst- 

 kich niemal grodzisk wogóle, lecz wzgórze to jest, według wszelkiego prawdopo- 

 dobieństwa, usypane ręką ludzką, jak o tern można sądzić z całego jego wyglądu 

 i położenia. Stoi ono zupełnie samotne wśród obszernej płaszczyzny, przypiera- 

 jąc długim swym bokiem południowo-zachodnim do nizkiej, podmokłej łąki i z tej 

 strony posiada spadek łagodny i szeroki, bok zaś jego północno-wschodni, wzno- 

 szący się ponad mocną, gliniastą rolę, jest bardzo wysoki i spadzisty, tak, że 

 miejscami trzeba się nam drapać przy pomocy i nóg i rąk razem. 



"Wzgórze jest zagajone starszym nieco laskiem sosnowym i świerko- 

 wym i młodszym modrzewiowym. Kierunek jego przeważnie z zachodu na 

 wschód. 



4. Nad jeziorem „Steklino" (od wsi Steklina, Steklińskiem nazywane, na 

 mapach głównego sztalu nosi miano „Głębokie", lecz lad nazwy tej nie zna, przy- 

 najmniej obecnie), przy wsi Władysławowie wznosi się piękne, choć niebardzo 

 wysokie grodzisko, wchodzące głęboko w jezioro, z trzech stron wodami jego ob- 

 lane, a z czwartej oddzielone od przylegającej gliniastej roli znacznym i głębo- 

 kim wykopem. Grodzisko to było jeszcze w 1889 roku pokryte pięknemi i różno- 

 rodnemi drzewami, dziś (w roku 1891) drzew tych już niema, tylko gęsta, mała 

 krzewina pokrywa wzgórek, pospołu z licznem, bardzo bujnem zielskiem. 



5. Przy wsi Sumin (na zachód Kikoła), nad jeziorem Sumino, w połowie 

 długości tego ostatniego istnieje szczupłe, lecz wysokie grodzisko z wyraźnem za- 

 głębiem na szczycie, pochy łonem nieco ku jezioru, a oddzielone od otaczających, 

 niewiele niższych wzgórz, głębokiemi wyrwami wodnemi (parówkami). Grodziska 

 tego położenie jest takie, że nawet z najbliższego otoczenia dojrzeć go niemoźna 

 i to nietylko z otaczających pól, lecz nawet od strony jeziora, rozlanego nieopo- 

 dal. Dopiero z drugiej strony tego ostatniego, jak również i z jego środka, mo- 

 żna odróżnić grodzisko od innych wzgórz sąsiednich. Grodzisko to ma ściany 

 bardzo spadziste i jest porosłe gęstemi, róźnorodnemi krzewami. 



6. Na Płonku pod Płonnem (na wschód Dobrzynia nad Drwęcą) wznosi 

 się nad przyległym moczarem obszerne i wysokie grodzisko, porosłe tylko trawą, 

 a widoczne z daleka. 



