A. ZALEWSKI. Z DZIEDZINY STAR0ŹYTN1CTW A. 



7 



roboczną, z najdłuższą osią w kierunku z zachodniego południa na wschodnią pół- 

 noc. Szczyt wzgórza niby wał okrąża bardzo obszerne zagłębie, w którego je- 

 dnym kącie (południowo-wschodnim) znajduje się głęboka, podłuźnie-czworoboczna 

 studnia i dziś jeszcze wypełniona wodą, lecz zarosła tatarakiem i innem wodnem 

 zielskiem. Grodzisko oddzielone jest od sąsiednich, bardzo blizkich wzgórz głębo- 

 kiemi dolinkami, bardzo maio wznoszącemi się nad poziom jeziora. Południową 

 i zachodnią dolinką przepływa rzeczka (Rużec), wychodząca z jeziora, które, we- 

 dług wszelkiego prawdopodobieństwa, w dawnych czasach otaczało swojemi wo- 

 dami grodzisko ze wszystkich stron, a tern samem umacniało jeszcze bardziej 

 jego i tak silne położenie (patrz fig. 1). ("W okopie tym, podług Gawareckiego, 

 był niegdyś zamek, wystawiony przez rodzinę Zrzelskick). 



Dziwny zaiste jest podział wzgórza między właścicieli: stoki jego i pier- 

 ścień szczytu należą do posiadacza majętności „Załe", zagłębie zaś jest własno- 

 ścią chłopów, którzy sadzą w niem warzywa i ziemniaki. 



12. W Osieku, o 11 kilometrów na północ Rypina, znajduje się znaczne 

 grodzisko, wysoko na wzgórzu ponad głębokim parowem usypane, pochyłością 

 szczytu zniżające się ku temu ostatniemu. Wklęsłość szczytu bardzo rozległa 

 i głęboka, zamieniona na winnicę. 



13. W Księtem, 16 kilometrów na północo-wschód Rypina, z południowej 

 strony jeziora tegoż samego nazwiska, znajduje się potężne grodzisko, zupełnie 

 od innych wzgórz odosobnione i znacznie od nich wyższe. Jest ono postaci okrą- 

 gławo-trójkątnej, szczególniej u szczytu, który nie posiada niemal wcale zagłębia, 

 dla tego wzgórza zresztą zupełnie zbytecznego. Boki grodziska bardzo strome 

 i spadziste. 



14. W Starorypinie, niedaleko miasteczka Rypina, istnieje jedyne może gro- 

 dzisko w swoim rodzaju. Jest ono, że tak powiem, „podwójne", otoczone z trzech 

 stron głębokiemi parowami, z rzeczkami pośrodku, a z czwartej, najwęższej, od- 

 dzielone od sąsiedniego wzgórza szerokim i głębokim wykopem. Z tej to ostatniej 

 strony grodzisko, rzec można, stoi na grodzisku, ponad jednem bowiem wysoko 

 położonem zagłębiem wznosi się z boku drugie, bardzo spadziste wzgórze, posia- 

 dające również niewielkie zagłębie. 



15. Na zachód Rypina, w pobliżu jeziora „Borzymino" (nieopodal dawnej 

 karczmy „Czarownicy"), w stronie północo-wschodniej od niego, przy samym ry- 

 pińskim gościńcu, wznosi się wielkie, wysokie grodzisko, o zarysie okrągławo-ką- 

 towatym. Położenie jego szczytu bardzo jest ładne, szczególniej od północy, gdzie 

 się roztacza głęboka łąka wilgotna w szerokim, wysokiemi wzgórzami objętym 

 parowie, którego środkiem wije się strumień, unoszący wody moczarku w stronę 

 jeziora „Długiego" (Gulbiny). Boki grodziska są bardzo wysokie i strome, a pier- 

 ścień wierzchołka, okalającego niegłęboką zaklęsłość, dosyć równy i niepochyloiry. 



16. Grodzisko na Skrwilnie (było już we wstępnej części opisane). W Sa- 

 dłowie, z jakie 7 kilometrów na wschód Rypina, istnieje w środku szerokiej, pod- 

 mokłej łąki, niewielkie wzgórze elipowsowatej postaci, porosłe sosnowym laskiem. 

 Zagłębia nie posiada żadnego, lecz szczyt jego jest dość równy, a boki jednako- 

 we, dość stromo pochyłe. Czy była to mogiła, czy grodzisko, czy tylko przypad- 



