A. ZALEWSKI. Z DZIEDZINY STA ROZ YTN I CTWA . 



L5 



niema) i od strony północo-wschodniej mocno rozwiany, drugi przy młynie Socha 

 (Sucha Papiernia i t. p. nazywanym) ponad rzeczką, Skrwą, ze trzech stron wo- 

 dami jej otoczony i również z piasku utworzony. Pierwszy okop, który służył za- 

 razem i za mogiłę, jest odległy od Płocka w prostym kierunku o trzy kilometry, 

 stanowi on zachodnie zakończenie szeregu niewielkich, piaszczystych wzgórków, od 

 których jest odcięty szerokim przekopem, a od zachodu i południa panuje nad 

 rozległą, nizką równiną, dzisiaj w znacznej części zupełnie suchą i miejscami za- 

 wianą piaskiem. Okop na Sosze jest niższy od poprzedzającego i szeroko roz- 

 wiany na szczycie; kierunek jego dłuższej osi od zachodu na wschód, a odległość 

 od Płocka 9 kilometrów. 



Zresztą, oprócz poprzednich, znane są, mi w Grostyńskiem jeszcze trzy gro- 

 dziska, wszystkie w bardzo hlizkich od siebie odstępach wzniesione, bez porówna- 

 nia okazalsze od tamtych i wszystkie z wyraźnemi zagłębiami na szczytach. Leżą 

 one na jednej prawie linii od północy ku południowi w bardzo blizkiem sąsiedz- 

 twie Gostynia, na zachód od Skrwy i tego ostatniego miasta. 



Okopy te są usypane przy końcach i bocznych odroślach szeregu wzgórz, 

 otoczonych od strony zachodniej jeziorkami i podmokłemi łąkami, a od wschodniej 

 moczarami, utworzonemi przez rzeczkę Skrwę. Na j wyniosłej szem z nich, a zara- 

 zem najbardziej stroniem i trudno dostępnem, jest najwięcej na południe wysu- 

 nięte grodzisko, nazywane .Dybanką, położone w uroczej miejscowości, z którego 

 nader rozległy i malowmiczy na całą okolicę roztacza się widok. 



Wszystkie te wielkie nasypy, wzniesione rękami naszych odległych przodków 

 na przestrzeniach ziem, powyżej wzmiankowanych, nazywane bywają przez lud 

 prosty okopami szwedzkiemi; nazwa ta nawet przeszła do map głównego sztabu 

 wojennego, na których oznaczono kilka podobnych grodzisk, chociaż bynajmniej 

 nienajwiększych, jak naprzykład na północnym brzegu jeziora Skrwilna. 



dzo ciekawe: niektóre drzewa rosły zupełnie pochyło (tak, że kozy mogłyby po nich łazić), 

 inne byiy to u dołu, to w środku, to pod samym szczytem pogięte, lub poskręcane. Często 

 można było znaleźć po dwa, trzy i cztery pnie, blizko przy sobie rosnące i naokoło siebie 

 poskręcane, jakby jakąś umyślną, potężną silą. Zupełnie prostego drzewa w całym tym le- 

 sie niesposób było odszukać; niektóre pozornie proste, były albo przy samej ziemi, albo pod 

 szczytem skrzywione. Lud tutejszy objaśniał to zjawisko na swój sposób, upatrując w niem 

 jakąś silę nadprzyrodzoną. Krążyło tu więc jeszcze niedawnemi czasy (czy jeszcze i dzi- 

 siaj — nie wiem) kilka podań, z których najpowszechniejsze, o ile je sobie z lat chłopięcych 

 przypomnieć mogę, było mniej więcej następujące: W okolicy mieszkał pewien dumny, ale 

 i zły pan zarazem. Ten przy podziale majątku pokłócił się z własnym bratem i zabił go. 

 Stawiony przed sądem wyparł się wszystkiego i na dowód swej niewinności złożył przysięgę. 

 Powróciwszy do domu, nie znalazł spokojności; dręczony bezustannie wyrzutami sumienia 

 i żalem po śmierci brata, nim rok upłynął, poszedł w nocy do boru i powiesił się na sośnie. 

 Od tego czasu, na znak krzywej przysięgi, przez owego pana złożonej, wszystkie drzewa 

 w lesie krzywo rosnąć zaczęły. Dziś „Krzywy Borek" nie jest już krzywym, dawne bowiem 

 drzewa wycięto, a na ich miejscu wyrosła młódź jest bardzo bujna i piękna, chociaż w czy- 

 stym zakorzeniona piasku. 



(Przypisek autora), 



