A. ZALEWSKL Z DZIEDZINY STAROŻ YTNICTWA . 



19 



W Starorypinie, to jest w miejscowości, gdzie się znajduje jedno z grodzisk 

 opisanych powyżej, otrzymałem od dziedzica tejże posiadłości, pana Z. Piwnickiego, 

 siekierę dyorytowa, przetracony przy otworze. Siekiera ta jest ciekawa z dwu 

 ważnych przyczyn i dlatego muszę się tu nad nią nieco zastanowić. 



Dziura w niej nie jest przewiercona na wylot, lecz tylko do trzech czwar- 

 tych głębokości; zapewne przy świdrowaniu siekiera pękła, gdyż odłam .ma wy- 

 gląd bardzo stary i równie nad wietrzały, jak i pozostała powierzchnia siekiery. 

 Niedowiercony otwór, pierścieniowato ochwytujący środkowy czop, czyli rdzeń (na 



nieszczęście w tym przypadku bardzo nizko odłamany), pokazuje wyraźnie, jakich 

 używano narzędzi, ażeby go wykonać. Otóż sposób wiercenia dziury jest już od- 

 dawna znany na zachodzie, u nas jednak rzadko kto ma o tern dokładne pojęcie, 

 każdy to tłumaczy inaczej i dlatego muszę wręcz powiedzieć, że nawet nieco zbli- 

 żone do prawdy przedstawienie rzeczy (naprzykład przy pomocy patyka, lub ga- 

 łęzi bzowych, po uprzedniem wyjęciu z nich rdzenia) nie wytrzymuje zupełnie 

 krytyki. 



Otwór w kamiennych (serpentynowych, dyorytowych i t. p.) siekierach czy- 

 niono za pomocą różnej grubości kości zwierzęcych, w środku pustych, obracając 

 je szybko około ich osi i podsypując ciągle miałkiego piasku. W miarę wierce- 

 nia dziury i kość się ścierała, zdaje się jednak, że przy pomocy jednej kości zdo- 

 łano prześwidrować otwór w jednej siekierze dyorytowej, a tern bardziej w ser- 

 pentynowej. Czynność wiercenia wykonywano pewno albo przy użyciu smyczka 

 (wprawiającego kość w szybki obrót), albo też koła z umocowaną na niem korbą, 



