20 



DZTAŁ IV. ANTROPOLOGIA. 



lub tez na prostej, starodawnej tokarni, jakiej używano do wyrabiania lepszych 

 gatunków naczyń glinianych i popielnic. Kość wyrzynała w kamieniu otwór pier- 

 ścieniowaty, pozostawiając w środku tego rdzeń, wchodzący w jej wnętrze w miarę 

 zagłębienia się kości w kamień, przyczem z powodu niezupełnie pionowego, lecz 

 nieco kołyszącego się ruchu i jej mocnego ścierania się przy końcu, rozwiercała 

 otwór u góry szerzej, niż u dołu (rdzeń był również, odpowiednio temu u góry, 

 więcej starty, niżeli u dołu), tak, że ten ostatni nigdy nie jest równowązkim, lecz 

 zawsze mniej lub więcej ostrokręgowym. 



Po wykończeniu otworu rdzeń upadł na ziemię (porównaj rysunek 7, na któ- 

 rym" przedstawiony jest gotowy otwór w przecięciu, wraz z znajdującym się w nim 



Fig. 6. Siekiera dyoryfowa ze Starorypina, z niewykończonym otworem. U dna tego 

 ostatniego widać pozostałą, część utrąconego rdzenia, 5 J 0 wielkości naturalnej. 



rdzeniem, który i u samego dołu jest zawsze najmniej o trzy milimetry węższy, 

 niżeli u góry). Na rysunku 6 przedstawiona jest siekiera starorypińska ze 

 strony otworu, u którego dna widać szczątek rdzenia, ukruszonego już w czasach 

 późniejszych (rysunek niewiele mniejszy od rzeczywistości). 



Nierzadko zdarzało się, że nie dowiercano otworu na wylot z jednej strony, 

 lecz doszedłszy do połowy głębokości, lub mniej, zaczynano wiercić ze strony prze- 

 ciwnej, w takim razie tak dziura, jak i rdzeń, były podwójnie ostrokręgowemi. 

 Czasami nie udało się pracownikowi wywiercić otworu w ściśle przeciwległych 

 miejscach (jak to pokazuje naprzykład rysunek 8), tak, że pierścień niezupełnie 

 przypadał do pierścienia, w takim razie po wybiciu rdzenia wyrównywano dziurę 

 tarciem podłużnem. 



